فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

تحلیل عوامل اجتماعی فرهنگی مؤثر بر انزوای اجتماعی: مورد مطالعه، شهر باغبهادران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
علیرضا قربانی 1
نازمحمد اونق 1
عبدالرضا صالحی 2
1 استادیار علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 کارشناس ارشد، جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، بجنورد، ایران
10.22035/jicr.2022.2873.3230
چکیده
جوانان سرمایه‌های ارزشمند جامعه بوده و‌ آینده آن جامعه را رقم خواهند زد. شناخت ابعاد و عوامل مختلف مؤثر بر جوانان امری ضروری و چاره‌جویی و حل مشکل آنان از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف این مقاله تحلیل جامعه‌شناختی عوامل اجتماعی فرهنگی مؤثر بر انزوای اجتماعی با مطالعه‌ موردی شهر باغبهادران بوده است. روش تحقیق توصیفی و پیمایشی است و جامعه آماری، جوانان 17 تا 25 سال باغبهادران است. این جامعه آماری شامل 2000 نفر است که 322 نفر به روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای متناسب انتخاب گردیدند. چارچوب نظری ‌این پژوهش با استفاده از اندیشمندان مختلف چون دورکیم، هاری آلپر، مرتن، زیمل، آلموند، پاول، ‌اینگلهارت، گوئن، گیدنز و مارکوزه است. یافته‌ها نشان داد بین دین‎‌داری، مشارکت اجتماعی و انزوای اجتماعی رابطه مستقیم وجود دارد ولی معنادار نیست. بین پایگاه اجتماعی اقتصادی و انزوای اجتماعی رابطه‌ معکوس و معناداری وجود دارد. بین میزان تماشای رسانه‌های جمعی و انزوای اجتماعی رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد. هم‌چنین بین پایگاه اجتماعی اقتصادی و میزان تماشای رسانه‌های جمعی با انزوای اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد دو متغیر مستقل و یک متغیر وابسته مدل خوبی بوده و قادر هستند انزوای اجتماعی را تبیین کنند. همچنین در مدل‌یابی معادلات ساختاری رسانه و پایگاه اقتصادی‌‌ـ‌‌اجتماعی توانسته بودند برازش مناسبی ارائه نمایند. در نتیجه، عوامل اجتماعی فرهنگی تبیین‌کننده انزوای اجتماعی است.
کلیدواژه‌ها
انزوای اجتماعی
دینداری
مشارکت اجتماعی
پایگاه اجتماعی اقتصادی
رسانه‌های جمعی

موضوعات

ابراهیمی مقدمیان، محمود (1381). بررسی عوامل اجتماعی-فرهنگی موثر برانزوای اجتماعی جوانان در شهر همدان (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم اجتماعی، اصفهان، ایران.
ابراهیمی، پریچهر ‌(1366). بیگانگی، به همراه بررسی موردی بیگانگی از کار (پایان‌نامه کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی). دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، تهران: ایران.
ابراهیمی، پریچهر (1369). نگاهی بر مفهوم از خود بیگانگی. مجله رشد آموزشی علوم اجتماعی، 2(5)، 15-8.
آبرکرامبی، نیکلاس؛ هیل، استفن؛ و ترنر، برایان اس. (1370). فرهنگ جامعه‌شناسی (مترجم: حسن پویان؛ چاپ دوم). تهران: چاپخش.
اسکیدمور، ویلیام. (1375). نظریه‌های جامعه‌شناسی تفکر نظری در جامعه شناسی،(مترجم: علی‌محمد حاضری و همکاران؛ چاپ دوم). تهران: انتشارات تابان.
آلموند، گابریل و جی پاول .(1380). مشارکت و حضور شهروندان(مترجم: علیرضا طیب)، مجلة اطلاعات سیاسی‌ـ اقتصادی، 11( 163و164)، 147-136.
امیرکافی، مهدی (1383) طراحی الگوی جامعه‌شناختی انزوای اجتماعی در شهر تهران (پایان‌نامه منتشرنشده دکتری). دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
ایزدی، زینب (۱۳۹۲). پژوهشی کیفی درباره تجرد قطعی و سبک تنهایی زنان (تجرد قطعی و احساس تنهایی). روزنامه شرق. برگرفته از https://www.sharghdaily.com
اینگلهارت، رونالد (1400). تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی،(مترجم: مریم وتر؛ چاپ چهارم). تهران: نشر کویر.
بائرت، پاتریک (1998). گستره خرد؛ نظریه انتقادی یورگن هابرماس)مترجم: عبدالهادی میرزائی). رشد آموزش علوم اجتماعی، 46، 39-26.
بهرنگ، صدیق (1372). عوامل مؤثر در انحرافات اجتماعی؛ با تکیه بر عوامل خانوادگی، فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر بزهکاری نوجوانان (پایان‌نامه منتشرنشده دکتری). دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، تهران، ایران.
بیابانگرد، اسماعیل (1378). روان‌شناسی نوجوانی (چاپ سوم). تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
توسلی، غلامعباس (1374). جامعه‌شناسی شهری. تهران: دانشگاه پیام‌نور.
جلالی مقدم، مسعود (1379). درآم‍دی‌ ب‍ه‌ ج‍ام‍ع‍ه‌ش‍ن‍اس‍ی‌ دی‍ن‌ و آرا ج‍ام‍ع‍ه‌ش‍ن‍اس‍ان‌ ب‍زرگ‌ دی‍ن. تهران: نشر مرکز.
جلائی‌پور، حمیدرضا (1392). نظریه‌های متاخر جامعه‌شناسی. تهران: نشر نی.
چلبی، مسعود (1389). جامعه‌شناسی نظم: تشریح و تحلیل نظری اجتماعی (چاپ پنجم). تهران: نشر نی.
حقیقتیان، منصور (1392). عوامل اجتماعی موثر بر انزاوای اجتماعی جوانان شهر اصفهان (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دهاقان، ایران.
خالقی، کیمیا (1400). بررسی رابطه انزوای اجتماعی و فضای مجازی در میان دانشجویان دانشگاه رازی کرمانشاه. مطالعات روان‌شناسی و علوم تربیتی، 65، 424-415.
دورکیم، امیل (1378). خودکشی (مترجم: نادر سالارزاده امیری؛ چاپ اول)، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
رفیع‌پور، فرامرز (1399). آناتومی جامعه (چاپ دوازدهم). تهران: شرکت سهامی انتشار.
زیتلین، اورینگ ام. (1389). آینده بینانگذاران جامعه‌شناسی (مترجم: غلامعباس توسلی). تهران: قومس.
سبحانی‌فرد، یاسر (1395). مبانی و کاربرد تحلیل عاملی و مدل‌سازی ساختاری همراه با استفاده از نرم‌افزارهای HLM- SPSS- AMOS- SMART PLS- LISREL. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
شالچی، سمیه (1397). انزوای اجتماعی، توسعه‌یافتگی مناطق شهری و پایگاه اقتصادی و اجتماعی در تهران، فصلنامه علمی علوم اجتماعی، 25(81)، 35-1. doi:10.22054/qjss.2018.26171.1661
شهبازیان خونیق، آرش؛ علی‌پور، فاطمه؛ آناهید، ابراهیم؛ محمدیان قریبه، علی‌اصغر و شیخعلی‌زاده، سیاوش (1399). نقش تشخیصی هوش اجتماعی، قلدری و بهزیستی تحصیلی در انزوای اجتماعی دانش‌آموزان. اندیشه‌های نوین تربیتی، 16(4)، 151-135.  doi:10.22051/jontoe.2020.31664.3061
شهبازیان خونیق، آرش؛ علی‌پور، فاطمه؛ آناهید، ابراهیم؛ محمدیان قریبه، علی‌اصغر؛ و شثیخعلی‌زاده، سیاوش (1401). پیش‌بینی بهزیستی تحصیلی براساس هوش اجتماعی و انزوای اجتماعی در دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه دوم. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 87، 233-223. doi: 10.30486/JSRP.2020.1890040.2235
عباسی، محمد؛ درویش‌پور، عابدین؛ و منصوری، لیلا (1397). سلامت معنوی به‌عنوان تعدیل‌کننده رابطه بین انزوای اجتماعی و بهزیستی ذهنی دانشجویان دختر. پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، 6(11)، 28-9.
فراستخواه، مقصود (1377). دین و جامعه. تهران: شرکت سهامی انتشار.
فروتن، مهرنوش (1378). بررسی اثر پایگاه اقتصادی ـ اجتماعی و استبداد پدر در خانواده بر‌ایجاد انزوای اجتماعی و پرخاشگری فرزندان 19-15(پایان‌نامه کارشناسی ارشد پژوهش اجتماعی). دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران.
کریمیان، کبری؛ پارسامهر، مهربان؛ و افشانی، سیدعلیرضا (1398). رابطه میان استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی و انزوای اجتماعی در میان دانش‌آموزان دختر دبیرستان‌های شهرکرد. فصلنامه خانواده و پژوهش، ۱۶(۲)، 83-100.
کورمن، آبراهام (1370) روان‌شناسی صنعتی و سازمانی (مترجم: حسین شکرکن). تهران: ارشد.
کوئن، بروس (1400). مبانی جامعه‌شناسی(مترجم: غلامعباس توسلی و رضا فاضل؛ چاپ سی و چهارم)، تهران: سمت.
گیدنز، آنتونی (1400). راه سوم و بازسازی سوسیال دموکراسی (مترجم: منوچهر محسنی؛ چاپ سوم)، تهران: نشر تیرازه.
محسنی تبریزی، علیرضا (1370). بیگانگی، مفهوم‌سازی و گروه‌بندی تئوری‌ها در حوزه‌های جامعه‌شناسی و روان‌شناسی. نامه علوم اجتماعی، 2(5)،73-25.
محسنی، منوچهر؛ دوران، بهزاد؛ و سهرابی، محمدهادی (۱۳۸۵). بررسی اثرات استفاده از اینترنت بر انزوای اجتماعی کاربران اینترنت (در میان کافی نت‌های تهران). مجله جامعه‌شناسی ایران، ۷(4)، ۱۵-۱۰.
مدرسی یزدی، فائزه‌السادات؛ فرهمند، مهناز؛ افشانی، سیدعلیرضا (1396). بررسی انزوای اجتماعی دختران مجرد و عوامل فرهنگی ـ اجتماعی مؤثر برآن (مطالعه دختران مجرد بالای ۳۰ سال شهر یزد). مسائل اجتماعی ایران، ۸ (۱)،۱۴۳-۱۲۱.
مرتن، رابرت (1385). مشکلات اجتماعی و نظریه‌ جامعه‌شناسی(مترجم: نوین تولایی؛ چاپ دوم)، تهران: انتشارات امیرکبیر.
نجفی، رضا (1378). هربرت مارکوزه و نقد نظام غرب. مجموعه مقالات کتاب سروش تهران: سروش.
نیزبیت، رابرت (1966). فرهنگ نامه اندیشه اجتماعی مدرن (مترجم: اکبر معصوم بیگی). تهران: انتشارات نگاه.
نیک‌منش، زهرا؛ و کاظمی، یحیی (۱۳۸۵). علل و راه‌حل‌های تأخیر در ازدواج دختران. مجله علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، 3(5)، ۳۸۶-۳۷۵.   doi: 10.22111/jeps.2007.768
یعقوبی دوست، محمود (1392). بررسی رابطه بین انزوای اجتماعی با میزان خشونت خانگی والدین نسبت به فرزندان نوجوان شهر اهواز (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه پیام نور، دانشکده علوم اجتماعی، اهواز، ایران.
Calati, R., Ferrari, C., Brittner, M., Oasi, O., Olié, E., Carvalho, A. F., & Courtet, P. (2019). Suicidal thoughts and behaviors and social isolation: A narrative review of the literature. Journal of affective disorders, 245, 653–667. doi: 1016/j.jad.2018.11.022
Cotterell, N., Buffel, T., & Phillipson, C. (2018). Preventing social isolation in older people. Maturitas, 113, 80–84. doi: 10.1016/j.maturitas.2018.04.014
Holt-Lunstad, J. (2020). Social isolation and health. Health affairs brief.  
https://www.healthaffairs.org/do/10.1377/hpb20200622.253235/
Hooper, D., Coughlan, J.P., & Mullen, M.R. (2008). Structural equation modelling: guidelines for determining model fit.
London, R., & Ingram, D. (2018). Social isolation in middle school. School Community Journal, 28(1), 107-127.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران
دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 58
تابستان 1401
صفحه 157-187

  • تاریخ دریافت 30 دی 1400
  • تاریخ بازنگری 22 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش 26 اردیبهشت 1401