رویکردهای غربی به جامعه شناسی فرهنگ و انتقال به پسامدرنیسم فرهنگی و فرهنگ شناسی

نویسنده

استادیار گروه ارتباطات دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران

چکیده

در این مقاله تلاش شده است تا به طور خلاصه و به میزان حوصله هر مقاله، مروری شود بر شاخص‏ترین مکاتب غربی جامعه‏شناسی فرهنگ و علت شکل‏گیری آنها؛ مکاتب شاخصی که عمدتاً، در فضای دانشگاهی ایران تدریس یا درباره آنها بحث و مناقشه میشود. با مرور این مکاتب می‏توان دو اصل و قاعده را به طور مشترک، حتی در بین مکاتب فکری ظاهراً مغایر با هم، تشخیص داد. این مکاتب در عمل، نخست به توصیف فرهنگ خود، نشان دادن کاستی‏ها و ابعاد نامطلوب آن و ریشه‏یابی آسیب‏های آن می‏پردازند و سپس با اتکا بر این توصیفها، راه‏ حل‏هایی برای مطلوب‏تر کردن وضعیت زندگی مردم ارائه می‏دهند. جمعبندی اندیشههای جامعهشناسی غرب در حوزه فرهنگ، بعدی انعکاسی برای فهم ریشههای دانش فرهنگشناسی در میان اندیشمندان ایرانی نیز محسوب میشود. با این نگاه، این مقاله، نوعشناسی گفتمانهای فرهنگی رایج در میان فرهنگشناسان ایرانی نیز هست. در این مقاله، ابتدا درباره سه حوزه فرهنگی ـ یعنی ۱. اندیشههای آنگلوساکسون با محوریت اومانیسم؛ ۲. تفکرات فرانکافون با محوریت نشانهشناسی و معناشناسی؛ و ۳. حوزه نقد فرهنگی آلمانی ـ بحث میشود. در پایان، رویکردهای قدیم و جدید به گفتمان روشنگری و رویکرد پسامدرن لیوتار بررسی میشود. جمعبندی مقاله بر ضرورت راهبردی فرهنگشناسی و انتقال از نگاه رشتهای جامعهشناسی به نگاه بینرشتهای فرهنگشناسی تأکید میکند. از سوی دیگر، ضرورت فرهنگی و جغرافیایی شدن فرهنگشناسی ایرانی نیز موضوع تأکید شده در مقاله خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


1. Abâzari, Y. (1377 [1998 A.D]) Xerad-e Jâmeešenâsi (Persian Translation of Sociological Reason),
Tehran: Tarh-e No.
2. Abâzari, Y. (1380 [2001 A.D]) “Roland Barthes va Ostoreh-ye Motâleât-e Fafhangi” (Persian Translation
of Roland Barthes and the Myth of Cultural Studies), in Organon, Vol. 8 (18): 137-158.
3. Adorno, T. & Horkheimer, M. (1380 [2001 A.D]) “ Sanat-e Farhang Sâzi” (Persian Translation of
Culture Industry), Translated by Morâd Farhâdpoor, in Faslnâmeh-ye Organon, Vol. 8 (18): 35-84.
4. Âmeli, S. (1383 [2004 A.D]) “Jahâni Šodanhâ: Mafâhim va Nazariyehâ” ( Persian Translation of
Globalizations: Concepts and Theories), in Organon, Vol. 11(24): 0-58.
5. Arnold, M. (1963) Culture and Anarchy, Cambridge: Cambridge University.
6. Audi, R. (1998) The Cambridge Dictionary of Philosophy, Cambridge: Cambridge University.
7. Barthes, R. (1380 [2001 A.D]) “Ostore-h dar Zamâneh-ye Hâzer” (Persian Translation of The Myth
Today), Translated by Yosof Abâzari, in Organon, Vol. 8(18): 85-136.
8. Barthes, R. (1976) Mythologies, Norwich: Paladin.
9. Entreve, M & Benhabib, S. (1996) Habermas and the Unfinished project of Modernity, Critical Essays
on the Philosophical Discourse of Modernity, New York: MIT.
10. Grewal, I. (2007) 'Understanding "Global Community" in Cultural Studies", in Communication and
Critical Cultural Studies, Vol. 4 (3): 332-335.
11. Habermas, J. (1981) “Modernity: An Unfinished project” in Maurizo Passerin Entreve and Seyla
Benhabib, in Critical Essays on the Philosophical Discourse of Modernity, New York: MIT press.
12. _________ (1984) The Theory of Communicative Action, I, Cambridge: Polity.
13. _________ (1989) The Theory of Communicative Action, II, Cambridge: Polity.
14. _________ (1990) The Philosophical Discourse of Modernity, Cambridge: Polity.
15. _________ (1381 [2002 A.D]) “Saytareh-ye Omomi” (Persian Translation of Public Sphere), Translated
by Hâle-h Lâhavardi, in Organon, Vol. 9(20): 265-278.
16. Habermas, J. (1971) Knowledge and Human Interests, Boston: Beacon.
17. Hall, S. & Held, D. & Hubert, D. & Thompson, K. (1996) Modernity: An Introduction to Modern
Societies, London: Blackwell.
18. Hall, S. & Held, D. & McGrew, T. (1996) Modernity and Its Futures, Oxford: Polity.
19. Johnson, L. (1378 [1999 A.D]) Montaqedân-e Farhang (Persian Translation of The Cultural Critics),
Translated by Ziyâ Movahed, Tehran: Tarh-e No.
20. Kim, M. (2008) "Intersection of Asia, Feminism and Cultural Studies: Yonsei University's Experience
in South Korea", in Inter-Asia Cultural Studies, Vol. 9(3): 478-483.
21. Lyotard, F. (1984) The Postmodern Condition: A Report on Knowledge, Manchester: Manchester
University.
22. Niranjana, T. (2008) "Teaching Gender Studies as Cultural Studies", in Inter-Asia Cultural Studies, Vol.
9(3): 469-477.
23. Pileggi, M. S. and Patton, C. (2003) “Introduction: Bourdieu and Cultural Studies”, in Cultural Studies,
Vol. 17 (3-4): 313-325.
24. Urry, J. (1382 [2003 A.D]) “Jâmeešenâsi-ye Moteharek” (Persian Translation of Mobile Sociology),
Translated by Yosof Abâzari, in Organon, Vol. 10(24): 165-192.
25. Varnum, W., Grossmann, I., Daniela, N., Richard, E. & Kitayama, S. (2008) Holism in a European
Cultural Context: Differences in Cognitive Style between Central and East Europeans and Westerners, in
Journal of Cognition and Culture, Vol. 8(3-4): 321-333.
26. Weber, M. (1976) Protestant Ethics and the Spirit of Capitalism, London: R.K.P.