فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

واکاوی تجربۀ زنان روستایی از طلاق در بستر تغییرات فرهنگی روستا؛ مطالعۀ موردی سه روستا در شرق اصفهان

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 استادیار جامعه شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دانشجوی دکترای جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
در طول دهۀ اخیر، نرخ طلاق در ایران، روند رشد نگران‌کننده‌ای داشته و نه‌تنها کلان‌شهرها، بلکه مناطق روستایی را نیز دربر گرفته است. در پژوهش حاضر، تجربۀ زنان از پدیدۀ طلاق در سه روستای گیشی، قمشان، و قلعه‌بالا، واقع در شرق اصفهان بررسی شده است. روش انجام پژوهش، کیفی از نوع تحلیل مضمون است. نمونه‌گیری به شیوۀ هدفمند با ترکیب دو شیوۀ نمونه‌گیری حاد و گلوله‌برفی انجام شد. درمجموع، با 17 زن مطلقه یا در آستانۀ طلاق مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته انجام شد. مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی و تبدیل به متن، کدگذاری شدند. از مجموع مضامین اولیه و وابسته به متن، 27 مضمون فرعی، 7 مضمون اصلی، و یک مقولۀ اصلی استخراج شد. مقوله‌های اصلی پژوهش عبارت‌اند از: «معماری کج‌بنیان زندگی مشترک»، «فقدان صمیمیت پایدار و حمایتگری عاطفی زوجین»، «ازدواج نابخردانه در بستر نظام تصمیم‌گیری غیردموکراتیک حاکم بر خانواده»، «ازدواج، قربانی ترکیب‌های نگرشی نامتوازن دربارۀ رابطه با جنس مخالف»، «آسیب‌های اجتماعی فرسایندۀ زندگی خانوادگی در روستا»، «زیست تاریخی کژ ‌دار‌ و‌ مریز زنان روستا با رفتارهای انحرافی همسران»، و «چالش‌های تشدیدکنندۀ مشکلات نهاد خانواده در روستا». همۀ این مقوله‌ها، حول مقولۀ مرکزی «طلاق، زاییدۀ زیست متناقض سوژه‌های شبه‌دموکراتیک در بستر ساختارهای سنتی» شکل می‌گیرند. حاکمیت ساختارهای سنتی بر روستا مانع آن می‌شود که زنان، زندگی مشترک‌ خود را به‌عنوان سوژه و عامل آغاز کنند. زندگی مشترک، تحمیلی، و فاقد صمیمیت ــ‌که زنان نوخواه روستا جویای آن هستند‌ــ باعث جدایی عاطفی زوجین، شکل‌گیری سوژگی شبه‌دموکراتیک در قالب روابط فرازناشویی، و سرانجام، جدایی آن‌ها می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


مطالعات جامع منطقه شرق اصفهان (1402)، تهیه‌شده توسط شرکت دانش‌بنیان رویش نوین نصیر ایرانیان. نقل شده در وب سایت: https://rooyeshnovin.org/projects/
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 20 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 24 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 06 مرداد 1404