فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

مسئله حیوانات همراه در شهر تهران: تقاطع چندگانه دلبستگی، تمایز و تعارض اجتماعی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار آینده‌پژوهی، بخش حکمرانی فرهنگی و اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانش‌آموخته دکتری جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 کتری جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش با هدف فهم تجربه زیسته شهروندان تهرانی از پدیده حیوانات همراه به‌ویژه سگ‌گردانی با اتخاذ رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شده است. در این مطالعه با ۱۷ نفر از شهروندان تهرانی که از طریق نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شده بودند، مصاحبه عمیق انجام شد. داده‌ها طی سه مرحله کدگذاری (کدگذاری باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند؛ در مرحله اول 184 کد از متون مصاحبه‌ها استخراج و در مرحله دوم با تجمیع و دسته‌بندی آنها 21 مضمون و در نهایت 6 مفهوم «مصرف نمایشی و مکان‌یابی خویشتن»، «ظهور اشکال جدید خانواده»، «دلبستگی عمیق و کنش‌های عاطفی متقابل»، «تقابل و منازعه اجتماعی»، «دگردیسی هویتی و ارزشی» و «سیاست‌های غیربازدارنده» احصا گردید و یافته‌ها حول مقوله اصلی «تقاطع چندگانهٔ دلبستگی، تمایز و تعارض اجتماعی» سازماندهی شده‌اند. به‌نحوی که واقعیت‌های اجتماعی گواه بر این امر است که واکنش اجتماعی افراد در برابر پدیده حیوانات همراه نه‌تنها یکسان و یکنواخت نیست؛ بلکه در برخی جنبه‌ها در دو سر متمایز طیف هستند و میدان مناقشه‌برانگیز اجتماعی را شکل داده‌اند؛ از یک سو، برخی افراد پدیده حیوان‌همراهی را بخشی از حقوق فردی و سبک زندگی مدرن تفسیر می‌کنند و به سمت نگهداری و به همراه داشتن حیوانات در فضاهای عمومی می‌روند. از سوی دیگر، گروهی شیوع و گسترش آن را نقض حقوق شهروندی و حقوق حیوانات و حتی تهدیدی برای بهداشت عمومی، امنیت اجتماعی و هنجارهای فرهنگی می‌دانند و خواستار محدودیت‌های قانونی برای آن هستند. این تقابل، مسئله حیوان‌همراهی را از یک موضوع شخصی به یک مسئله عمومی و سیاستی تبدیل کرده است که نیازمند تنظیم‌گری و گفتگوی اجتماعی همه‌جانبه‌نگر و مبتنی بر مشارکت تمام ذینفعان در راستای تأمین حقوق شهروندی و حقوق حیوانات برای به‌سامان کردن این وضعیت مناقشه‌آمیز است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ابروشن، مصطفی (2 خرداد 1399). نگهداری حیوانات، انعکاس خلاء عاطفی یا نمایش پرستیژ اجتماعی، روزنامه شرق. https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-264880
اکبری زردخانه، سعید؛ رستمی، رضا؛ و ممقانیه، مریم (1390). رابطه نگهداری انواع حیوانات خانگی با ویژگی‌های شخصیتی و سلامت روانی صاحبان حیوانات. مجله تحقیقات دامپزشکی، 66 (3)،275-271.
باقری، رحمان؛ کردزنگنه، جعفر؛ و عنانهاد، محبوبه (1401). مطالعه جامعه‌شناختی پدیده نگهداری از حیوانات خانگی (مطالعه موردی شهر اهواز سال 1400). فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی- فرهنگی، 10 (4)، 39-9.
باومن، زیگمونت (1387). عشق سیال: در باب ناپداری پیوندهی انسانی (ترجمه عرفان ثابتی). تهران: نشر ققنوس.
بنی‌هاشم‌نژاد، سپیده؛ هاشمیان بجنورد، ناهید؛ و تیمور تاشلو، امیرحسین (1398). ارائه مدل مفهومی برای بررسی اثرات نگهداری حیوان خانگی بر عملکرد فردی، چهارمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی.
بیاتی، پروانه (1400). واکاوی جامعه شناختی پیامدهای گرایش به سگ گردانی در سنجه جرم شناسی با تاکید بر نقش پلیس در برخورد با این پدیده. فصلنامه پژوهش­های جرم‌شناختی پلیس، 2(4)، 132-115.
تقوی، مرضیه السادات (1399). عوامل فرهنگی نگهداری از حیوانات خانگی و ترجیح آن بر فرزندآوری در مقایسه با تعالیم اسلامی: مورد مطالعه شهروندان تهرانی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکده رفاه، گروه مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
خدادادی، فضل‌الله (1401). دگردیسی نوع نگاه به سگ: از ترحم در گذشته تا تفضل در جامعه امروزی، اسلام و علوم اجتماعی، 14(28)، 173-155.
خوش‌رفتار، منصوره (1400). مبانی فقهی حقوقی نگهداری حیوانات با رویکردی به سگ‌گردانی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه سمنان، پردیس علوم انسانی - دانشکده علوم انسانی، سمنان، ایران.
رادمرد، محمد (1397). سبک زندگی اسلامی: رواج نگهداری سگ در جامعه اسلامی ایرانی و بررسی ابعاد آن، مجله سخن جامعه، 7(16)، 22-7.
سلیمانی مورچه‌خورتی، الهه؛ و غلامپور، ارباستان (1402). مروری بر چالش‌های مدیریت سگ‌های پرسه زن آزاد در کشور، گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل25019246. https://report.mrc.ir/article_9704_30082754836bf11b2c31a0fd3cb4b091.pdf
عسگری گرمی، میترا؛ تاجری، بیوک؛ و آقاجانی، طهمورث (1399). مقایسه شادکامی، سلامت روانی و مهارت­های ارتباطی در افراد دارای حیوان خانگی و بدون حیوان خانگی. مجله علوم روانشناختی، 19(92)، 991-  998.
کریمیان صیقلانی، علی (1402). کاوشی اخلاقی دربارۀ عقیم‌سازی حیوانات خانگی و حیوانات ولگرد. فصلنامه مطالعات اخلاق کاربردی، 19(2)، 36-11. https://doi.org/10.22081/jare.2023.66859.1837
گیدنز، آنتونی (1383). تجدد و تشخص، جامعه و هویت شخصی در عصر جدید (ترجمه ناصر موفقیان). تهران: نشر نی. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/585843
گیدنز، آنتونی (1384). مسائل محوری در نظریه اجتماعی: کنش، ساختار و تناقض در تحلیل اجتماعی (ترجمه مهمد رضایی). تهران: نشر سعاد.
گیدنز، آنتونی،؛ و بردسال، کارن (1386). جامعه‌شناسی (ترجمه حسن چاوشیان). تهران: نشر نی.
معلمی، مصطفی؛ افضلی، محمدعلی؛ و مرزبند، رحمت اله (1399). بررسی گزارش­های فرمان پیامبر برای کشتار سگ­های مدینه. فصلنامه تاریخ اسلام، 21(81)،32-1. https://doi.org/10.22081/HIQ.2020.68935
مکتبی، نفیسه؛ مجتهدزاده، سپنتا؛ و عرب اسدی، شیما (1400). حمایت از حقوق حیوانات شهری با الگوبرداری از کشورهای پیشرو. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، 23(11)، 201-212. https://doi.org/10.30495/jest.2022.56743.5219
نوری، حسین، سبوئی جهرمی، سعید (1402). واکاوی فقهی نگهداری از انواع سگ­ها از منظر مذاهب اسلامی. فصلنامه فقه، 30(1)، 148- 119.   https://doi.org/10.22081/JF.2023.65018.2568
وراثی، غزل (1400). سیاست جنایی حاکم بر نگهداری حیوانات خانگی در نظام حقوقی ایران. فصلنامه بین‌المللی قانون یار، 5 (20)، 33-1.
Alford, K. (2020). 10 Science- Based benefits of having a dog. American Kennel club.
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A Social Critique of the Judgment of Taste. Rutledge. Cambridge Dictionary
Balluerka, N., Muela, A., Amiano, N., & Caldentey, M. A. (2014). Influence of animal-assisted therapy (AAT) on the attachment representations of youth in residential care. Children and Youth Services Review, 42, 103-109.https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2014.04.007
Brooks, R. L. Kelly,. Lovell, K., Bee, P., Walker, L., Grant, L., Rogers, A. (2018). The power of support from companion animals for people living with mental health problems: a systematic review and narrative synthesis of the evidence, Brooks et al. BMC Psychiatry, 7(30), 1-12.
Buller, K., & Ballantyne, K. C(2020). Living with and loving a pet with behavioral problems: Pet owners’ experiences, Journal of Veterinary Behavior, 10(37), 41-47. https://doi.org/10.1016/j.jveb.2020.04.003
Chira, A. M., Kirby, K., Epperlein, T., Bräuer, J. (2023). Function predicts how people treat their dogs in a global sample, Scientific Reports, 7(13), 49-54.
Hinic, K., Kowalski, M. O., Holtzman, K., & Mobus, K. (2019) The effect of a pet therapy and comparison intervention on anxiety in hospitalized children. Journal of Pediatric Mursing, 46, 55-61. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2019.03.003
Holand, K & et al. (2022). Why do people want dogs? A mixed Methods study of Motivations for Dog Acquisition in the united Kingdom.Veterinary Humanities and Social Sciences, https://doi.org/10.3389/fvets.2022.877950
Horn, J. C.. & Mee, J. (1984). Pleasure of their company:A Report on psychology today's survay on pets and people. Psychology Today, 52-64.
Irvine, L., & Cilia, L. (2017) More‐than‐human families: Pets, people, and practices in multispecies households. Sociology Compass, 11(2), e12455.
Kidd, A. H., Kelley, H. T., & Kidd, R. M. (1983). Personality characteristics of horse, turtle, snake,and bird owners. Psychological Reports, 52 (3), 719-29. https://doi.org/10.2466/pr0.1983.52.3.719
Kim, W. Min., Kyung. C., Sung-il. C. S. (2020). The Relationship Between Dog-Related Factors and Owners' Attitudes Toward Pets: An Exploratory Cross-Sectional Study in Korea, Animal Behavior and Welfare, 18(7), 43-49. https://doi.org/10.3389/fvets.2020.00493
Marrais, De. & tisdale, k. (2002). what happens when researchers inquire in to difficult emotions? Reflection on women anger through qualitative interview, journal of educational psychologist, 32(2). 115-123. https://doi.org/10.1207/S15326985EP3702_6
Moustakas, C.E. (1994). Phenomenological research methods: Sage Publications, Inc. International Educational and Professional Publisher Thousand Oaks Londan.
Overgaauw, P.A.M., Vinke, C. M., van Hagen Marjan A.E., Lipman, Len J.A. (2020). A One Health Perspective on the Human–Companion Animal Relationship with Emphasis on Zoonotic Aspects, Int. J. Environ. Res. Public Health 2020, 17, 3789. https://doi.org/10.3390/ijerph17113789
Parslow, A., Jonn, A. F., Christensen, H., Rodgers, B., & Jacomb, P. (2005). Pet ownership and healthin older adults: Findings from a survey of 2,551 community-based Australians aged 60-64. Gerontology, 51 (1), 40-47.
Peterson, A.T. L. (2011). Form Fur Baby to chick magnet:A sociological view of dogs and their people, scholar works at university of Montana, university of Montana.
Redmalm, D. (2020) Discipline and puppies: The powers of pet keeping. International Journal of Sociology and Social Policy, 41(3/4), 440-454. https://doi.org/10.1108/IJSSP-08-2019-0162.
Rowan, A., Kartal, T. (2018). Dog Population & Dog Sheltering Trends in the United States of America. Animals, 8(5), 84-88.
Saunders, B., Sim, J., Kingstone, T., Baker, S., Waterfield, J., Bartlam, B., & Jinks, C. (2018) Saturation in qualitative research: exploring its conceptualization and operationalization. Quality & Quantity, 52(4), 1893-1907. https://doi.org/10.1007/s11135-017-0574-8
Striwing, H., Sarenbo, S. (2021). Dog owners’ supervising duty and criminal negligence – A critical review of two judgments by Swedish courts of appeal. Forensic Science International: Animals and Environments, 7(1), 1-9. https://doi.org/10.1016/j.fsiae.2021.100031
Tan, C. K., Liu, T., & GAO, X. (2021) Becoming ‘pet slaves’ in urban China: Transspecies urban theory, single professional women and their companion animals. Urban Studies, 58(16), 3371-3387. https://doi.org/10.1177/0042098021991721
Vanderstoep, w. S. (2009). Research method for every day life. blending qualitative and quantitative approach. Wiley & Sons, Inc.
Wells, D. L. (2009) The effects of animals on human health and well‐being. Journal of Social Issues, 65(3), 523-543.
Worth, A J.& Cave, N J. (2018). A veterinary perspective on preventing injuries and other problems that shorten the life of working dogs. National Library Of Medicine, 1(37), 161-169.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 03 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 26 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 02 خرداد 1405