فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

غفلت استراتژیک از آموزش عالی در جوامع جنگ‌زده: از کالای لوکس تا پیشران بهبود پایدار پس از جنگ

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه برنامه ریزی آموزش عالی، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران.
10.22035/jicr.2026.3663.3868
چکیده
مطالعه حاضر استدلال می‌کند که آموزش عالی، هرچند معمولاً اولویت بازسازی بسیار پایینی دارد، اما اگر به صورت استراتژیک مورد توجه قرار گیرد، پتانسیل عمل به عنوان کاتالیزور بهبود مؤثر و پایدار پس از جنگ را داراست. این تحقیق از رویکرد نگاشت سیستماتیک برای ادبیات آموزش عالی در زمان جنگ و پس از جنگ استفاده کرده است. با جستجوی سیستماتیک در پایگاه‌های داده دانشگاهی به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی و پرتغالی، ۸۵ سند واجد شرایط انتخاب و تحلیل کیفی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد: اول، دلایل عدم اولویت آموزش عالی شامل تحمیل‌های نئولیبرالی، اجماع بر آموزش پایه، دیدگاه نرخ بازگشت سرمایه پایین و توالی زمانی بازسازی است. دوم، روند کمک‌ها حاکی از سهم بسیار کوچک کمک به آموزش عالی محلی، اولویت بورسیه‌های تحصیلی (بیش از ۸۰ درصد) توسط اهداکنندگان دوجانبه و گزینش کمک‌ها بر اساس منافع استراتژیک است. سوم، چالش‌های کلیدی در چهار محور تخریب فیزیکی، آوارگی جمعیت، شرایط مرتبط با جنگ و تاب‌آوری پایین دسته‌بندی می‌شوند. چهارم، آموزش عالی در چهار رویکرد تثبیت و امنیتی‌سازی، بازسازی، دولت‌سازی و صلح‌سازی می‌تواند نقش سازنده ایفا کند؛ از تأمین مهارت‌ها و ظرفیت‌سازی نهادی تا ترویج صلح و میانجیگری هویت‌ها. در نتیجه، غفلت از آموزش عالی فرصتی بزرگ برای سرمایه‌گذاری در ظرفیت‌های ملی را از دست داده است. این مطالعه خواستار تحقیقات انتقادی بیشتر، حمایت، کنشگری و تغییر اولویت از بورسیه‌های خارجی به تقویت سیستم‌های محلی است تا آموزش عالی از کالای لوکس به کاتالیزور بهبود پایدار تبدیل شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 12 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 08 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 31 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 12 مهر 1405