عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی
10.22035/jicr.2026.3755.3943
چکیده
این مقاله با رویکردی مردمنگارانه به تحلیل بازنمایی تروما در جنگ رمضان (اسفند ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵) میپردازد و فرایند دگردیسی «زخم» به «روایت» و «سوگ» به «حماسه» را واکاوی میکند. هدف اصلی، فهم چگونگی تبدیل ترومای جمعی به حافظه جمعی و خودآگاهی تاریخی در بستر فرهنگ ایرانی-اسلامی است. دادهها از طریق حضور مستمر در میادین و محلات تهران (بیش از ۲۰۰ شب)، مصاحبههای عمیق با ۷۶ مشارکتکننده، مردمنگاری بصری و تحلیل اسناد هنری و رسانهای گردآوری شده و با روش تحلیل تماتیک در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی سازماندهی شدهاند. چارچوب مفهومی، تلفیقی از نظریههای حافظه جمعی هالبواکس، ترومای فرهنگی الکساندر، آیین و آستانگی ترنر، و بازنمایی بصری است. یافتهها در چهار سطح بههمپیوسته ارائه میشوند: ۱) ترومای بدنی و سوگ شخصی؛ ۲) ترومای روانی-اجتماعی و «زخم نامرئی»؛ ۳) بازنمایی مناسکی تروما در فضای عمومی (سوگ حماسی، نمادسازی بصری، رژیم صوتی، روایت بعثت ملت)؛ و ۴) بازنمایی هنری و رسانهای (عکاسی، ادبیات، سینما، موسیقی، جنگ روایتها). یافتهها نشان میدهد که در غیاب نهادهای رسمی، زیرساختهای اجتماعی خودجوش و آیینهای شبانه، تروما را به حافظه جمعی و خودآگاهی تاریخی تبدیل کرده و الگویی بومی از «سوگ حماسی» پدید آوردهاند. این الگو، ریشه در حافظه تاریخی شیعه دارد و «رنج» را به «مقاومت تمدنساز» بدل میکند. مقاله بر ضرورت صیانت از سرمایه اجتماعی داغ، بهرسمیتشناختن عاملیت مردمی در بازنمایی تروما، و طراحی سیاستهای حمایتی برای دوران پساجنگ تأکید میکند.
میرزائی، حسین. (1405). زخم و روایت: مردمشناسی حافظه، تروما و بازنمایی در جنگ رمضان. (e599). فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، ()، e599 https://doi.org/10.22035/jicr.2026.3755.3943
MLA
میرزائی، حسین. "زخم و روایت: مردمشناسی حافظه، تروما و بازنمایی در جنگ رمضان" .e599 , فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, , 1405, e599. doi: 10.22035/jicr.2026.3755.3943
HARVARD
میرزائی حسین. (1405). 'زخم و روایت: مردمشناسی حافظه، تروما و بازنمایی در جنگ رمضان', فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, (), e599. doi: 10.22035/jicr.2026.3755.3943
CHICAGO
حسین میرزائی, "زخم و روایت: مردمشناسی حافظه، تروما و بازنمایی در جنگ رمضان," فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, (1405): e599, doi: 10.22035/jicr.2026.3755.3943
VANCOUVER
میرزائی حسین. زخم و روایت: مردمشناسی حافظه، تروما و بازنمایی در جنگ رمضان. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. 1405;():e599. doi: 10.22035/jicr.2026.3755.3943