فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

دیپلماسی علم و فناوری در اتحادیه اروپا: یک مرور نظام‌مند بر ادبیات پژوهشی با رویکرد برندسازی علمی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر پژوهشکده مطالعات زن و خانواده، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران،
2 استاد دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران،
10.22035/jicr.2027.3637.3848
چکیده
امروزه علم و فناوری به ابزاری کلیدی برای قدرت نرم و دیپلماسی تبدیل شده‌اند. اتحادیه اروپا با اتکا به همکاری‌های فراملی و زیرساخت‌های کلان علمی و فناوری، تلاش می‌کند جایگاه خود را به‌عنوان کنشگری دانش‌بنیان تثبیت کند؛ با وجود افزایش تولیدات علمی، تصویری یکپارچه از روندها و شکاف‌های پژوهشی دیپلماسی علم و فناوری اروپا با رویکرد برندسازی وجود نداشت. هدف این پژوهش تحلیل ساختارمند ادبیات موجود، شناسایی الگوهای نظری و روش‌شناختی و تبیین چگونگی جایگاه‌یابی اروپا در این حوزه است. این مطالعه از نوع کیفی - کاربردی و با بهره‌گیری از روش مرور‌نظام‌مند و تحلیل مضمون به بررسی ادبیات منتشرشده در پایگاه‌های معتبر علمی طی بازه زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ پرداخته است. پس از غربالگری چندمرحله‌ای، ۳۴ مطالعه منتخب تحلیل شدند.

کدگذاری داده‌های کیفی و استخراج مضامین با نرم‌افزار مکس کیودا انجام و برای افزایش روایی، یافته‌ها توسط ارزیابان متخصص بازبینی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد ادبیات این حوزه سیاست‌محور و متکی بر چارچوب‌های نظری سیاستی و هنجاری است. از نظر محتوایی، دیپلماسی علم و فناوری اروپا در سه حوزه علم در دیپلماسی، دیپلماسی برای علم و علم برای دیپلماسی تبلور یافته و علاوه بر کارکردهای همکاری‌محور، ابعاد نهادی و هنجاری آن برجسته شده است. برنامه‌های چارچوبی اتحادیه اروپا نیز نقشی حکمرانی‌محور در سازمان‌دهی همکاری‌های علمی و شکل‌دهی برند علمی اروپا ایفا می‌کنند. در جمع‌بندی، دیپلماسی علم و فناوری در اتحادیه اروپا به زیرساختی راهبردی برای پیوند دانش، قدرت و حکمرانی در سیاست خارجی اتحادیه تبدیل شده و برندسازی علمی پیامد ساختاری این فرایند است

کلیدواژه‌ها
موضوعات

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 26 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 04 مهر 1405