درک دانشجویان دانشگاه تهران از تعاملات غیررسمی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی فرهنگی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تهران، ایران

2 دانشیار ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار برنامه‌ریزی آموزش عالی، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تهران، ایران

چکیده

دانشجویان، تعاملات و ارتباطاتی فراتر از کلاس درس و نظام رسمی دانشگاه دارند که به‌طور غیررسمی وجود دارد و بخش زیادی از وقت دانشجویان را در طول دوران تحصیل به خود اختصاص می‌دهد. آنچه مهم است، درک دانشجو و فهم معانی ذهنی از تعاملات دوران دانشجویی است که کشف آن به کاهش شکاف موجود میان این قشر و مسئولان دانشگاه و آموزش عالی کمک می‌کند و از طریق آن می‌توان لایه‌های پنهان زندگی دانشجویان را شناخت و برمبنای آن سیاست‌گذاری کرد. در این مقاله خلاصۀ زندگی دانشجویی ادراک‌شده، معناشده، و تجربه‌شده را در خلال این تعاملات دنبال خواهیم کرد. در این راستا با ۵۲ دانشجوی دانشگاه تهران از دانشکده‌ها و رشته‌های مختلف مصاحبه عمیق پدیدارشناسی انجام شد. پس از تقلیل، کدگذاری، و تحلیل یافته‌های مصاحبه، به تغییر الگوی زیست دانشجو رسیدیم؛ به این معنا که دانشجو در طول تعاملات غیررسمی و گذراندن اوقات زیادی از دوران دانشجویی خود با دوستان در موارد گوناگون به تغییراتی در زیست دانشجویی خود رسیده است؛ ازجمله تغییر الگوی ارتباطات انسانی، تغییر سبک‌های دین‌داری، تغییر الگوی اوقات فراغت، افزایش توانمندی‌های فردی، نگرش جنسیتی، تغییر الگوهای تحصیلی، تغییر نگرش و جهان‌بینی، حس مثبت فردی، حمایت و تعلق خاطر گروهی، جبران، تغییر در انگیزه مشارکت اجتماعی، تغییر در فرایند اجتماعی‌شدن و نظام هنجاری.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیمی، روناک؛ عدلی، فریبا؛ و مهران، گلنار (۱۳۹۴). نقش فرهنگ دانشگاهی بر دانش‌آفرینی از دیدگاه صاحبنظران حوزه آموزش عالی. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی. ۲۱(۱)، ۱۲۷-۱۵۱.

ذاکرصالحی، غلامرضا؛ و نظریان، زهرا (۱۳۹۳). جایگاه فرهنگ دانشگاهی و الزامات نهادی علم در زندگی دانشجویی. فصلنامه جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی. ۱(۳)، 69-33.

ذکایی، محمدسعید؛ و اسماعیلی، محمدجواد (۱۳۹۰). جوانان و بیگانگی تحصیلی و دانشگاهی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. 4(4)، ۹۰-۵۵. doi: 10.7508/IJCR.2011.16.003

شارع­پور، محمود؛ صالحی، صادق؛ و فاضلی، محمد (۱۳۸۰). بررسی میزان شایستگی‌های کانونی در میان دانشجویان. دوفصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی. ۹(۱۸)، ۸۸-۶۳.

صدیق سروستانی، رحمت‌الله؛ قادری، صلاح‌الدین (۱۳۸۸). ابعاد فرهنگی،اجتماعی و سیاسی هویت دانشجویان بر مبنای مؤلفه‌های سنتی و مدرن. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. ۲(4)، ۶۶-۳۵. doi: 10.7508/IJCR.2009.08.002

فراستخواه، مقصود (۱۳۸۳). ابعاد و لوازم فرهنگی صنعت دانش. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

فراستخواه، مقصود (۱۳۸۸). دانشگاه و آموزش عالی؛ منظرهای جهانی و مسئله‌های ایرانی. تهران: نشرنی.

فلیک،اووه (۱۳۸۷). درآمدی بر تحقیق کیفی (مترجم: هادی جلیلی). تهران: نشر نی. (تاریخ اصل اثر ۲۰۰۶)

قانعی‌راد، محمدامین‌ (۱۳۸۵). تعاملات و ارتباطات در جامعه علمی بررسی موردی در رشته علوم اجتماعی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

قانعی‌راد، محمدامین؛ و ابراهیم‌آبادی، حسین (۱۳۸۹). تأثیر ساختار اجتماعی آموزش بر عملکرد دانشجویان. فصلنامه انجمن آموزش عالی ایران.۲(۴)، ۲7-۱.

کرسول، جان (۱۳۹۱). پویش کیفی و طرح پژوهش: انتخاب از میان پنج رویکرد (مترجم: حسن دانایی‌فرد و حسین کاظمی). تهران: انتشارات صفار. (تاریخ اصل اثر ۲۰۰۷)

مرشدی، ابوالفضل (۱۳۸۷). زیست‌جهان دانشجویان: به‌سوی چندگانگی؛ مطالعه موردی دانشگاه صنعتی امیرکبیر. فصلنامه تحلیل اجتماعی نظم و نابرابری اجتماعی، ۵۹، ۲۱۱-۱۷۱.

هندریکسون، رابرت. ام.؛ جیسون ان. لان، جیمز تی. هریس؛ ریچارد اج. دورمن (۱۳۹۵). راهبری و رهبری علمی در نظام آموزش عالی (مترجم: سعید غیاثی ندوشن و رضا مهدی) تهران: نشر ویرایش. (تاریخ اصل اثر ۲۰۱۳)

Austin, A.E. (1990). Faculty cultures, faculty values. New Directions for Institutional Research, 68, 61-74.  doi: 10.1002/ir.37019906807

Chickering, A.W. & Reisser, L. (1993). Education and Identity (2 ed.). San Francisco: Jossey-Bass Publishers.

Janson, D.W., Janson, R.T, & Holubec, E.J (1993). Circles of learning: cooperation in the classroom (3rd & 4th eds.). Edina, Minn: Interaction Book Company.

Pascarella, E.T., & Terenzini, P.T. (1991). How college affects student. San Francisco: Jossey-Bass Publishers.

Patto, M.Q. (2002). Qualitative evaluation and research methods (3rd ed.). London: SAGE.

Patton, L.D., Renn, K.A., Guido, F.M., Quaye, S.T., & Evans, N.J. (1998). Student development in college: theory, research and practice. San Francico: Jossey-Bass Publishers.

Reber, A.S. (1993). Implicit learning and tacit knowledge: an essay on the cognitive unconscious. Oxford: Oxford University Press.

Shen, X., & Tian, X. (2012). Academic culture and campus culture of universities. Higher Education Studies, 2(2), 61-65.

Thelin, J.R. (1999). Student cultures. In B.R. Clark, & G.R. Neave (eds.), The encyclopedia of higher education (Vol. 3; Pp.1709-1719), US: Oxford press.

Van Manen, M., & Researching Lived Experience (1990). Human science for an action sensitive pedagogy. London (Canada): Althouse Press.

Vygotsky, L.S., (1978). Mind in society. Cambridge, Mass: M.I.T. Press

Watkins, D. (1992). Faculty and student interaction. In B.R. Clark & G.R. Neave (eds.), The Encyclopedia of Higher Education (Vol. 3; pp. 1605-1614), US: Oxford Press.

Wenger, E., (1998). Communities of practice: Learning, meaning and identity, Cambridge: Cambridge University Press.