نذرهای مالی از منظر جامعهشناختی کنشی اجتماعی، اقتصادی، مشارکتی و معطوف به خیر جمعی هستند که با توجّه به شرایط کنونی جامعۀ ما ظرفیت فراوانی برای توانمندسازی گروههای آسیبپذیر و مقابله با فقر دارند. بر این اساس، هدف این مقاله توصیف و تفسیر معنای پدیدهٔ نذر از منظر کنشگران، دلائل آنها برای انتخاب روشهای ادای نذر و در نهایت کشف موانع مسؤلیّتپذیری و مشارکت اجتماعیِ کنشگران است. با استفاده از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون و بهکارگیری مصاحبۀ نیمهساختاریافته و روایتی، و با مراجعه به 18مشارکتکننده دادهها در شهر مشهد جمعآوری شد. براساس یافتهها، مشارکتکنندگان از حیث تفسیر معنای نذر به دو گروه آگاه و نیمهآگاه تفکیک میشوند. از مقایسۀ کنش این دو گروه مشخّص میشود که نوع کنش مشارکتکنندگان آگاه بیشتر عقلانی معطوف به هدف یا ارزش بوده و این دسته احساس مسئولیتپذیری بیشتری داشته ونذرهای مالی خود را بهصورت اجتماعی و مشارکتی انجام میدهند. نوع کنش مشارکتکنندگان نیمهآگاه اغلب عاطفی معطوف به هدف یا ارزش بوده و روشهای نذردهی انفرادی را برمیگزینند. یافتهها نشان میدهد که موانع مسئولیتپذیری و مشارکت اجتماعی در نذرهای مالی از دید مشارکتکنندگان در چهاردسته قرار میگیرند: آموزشی، فرهنگی، اقتصادی و مدیریتی. در نهایت براساس یافتهها برای رفع موانع پیشروی کنشگران نذر، مدلی مفهومی پیشنهاد شده است.
