نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 کارشناس ارشد مطالعات فرهنگی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 کارشناس ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

چکیده

هدف مقالهٔ حاضر بررسی تأثیر عوامل اجتماعی مؤثر بر مدیریت بدن زنان در شهر قم است. در این پژوهش از نظریات گیدنز، گافمن، نان لین، کولی و هومنز به‌عنوان چارچوب نظری استفاده شده است. این پژوهش از نوع پیمایشی بوده و داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامهٔ محقق‌ساخته گردآوری شده است. جامعهٔ آماری پژوهش شامل کلیهٔ زنان 16 تا 60 سال و بالاتر شهر قم بوده که از این تعداد 384 نفر با استفاده از فرمول کوکران و شیوهٔ نمونه‌گیری سهمیه‌ای انتخاب شده‌اند. نرم‌افزار مورد استفاده جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها SPSS 22بوده است. یافته‌ها حاکی از آن است که بین متغیرهای فشار اجتماعی، تأیید اجتماعی، دستیابی به موقعیت اجتماعی بالاتر، جذب جنس مخالف و رضایت از زندگی با مدیریت بدن رابطهٔ معنادار و مستقیم وجود دارد. همچنین، متغیرهای حاضر در مدل رگرسیونی، توانسته‎اند 41درصد از تغییرات متغیر مدیریت بدن را تبیین نمایند. در بخش پایانی، دلالت‌های یافته‌ها و نتایج در زمینهٔ سیاست‌گذاری‌های اجتماعی موردبحث قرار گرفته و پیشنهادهایی برای رویارویی با گرایش افراطی به مدیریت بدن مطرح شده‌ است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

اباذری، یوسف؛ و حمیدی، نفیسه (1387). جامعه‌شناسی بدن و پاره‌ای مناقشات. فصلنامهٔ پژوهش زنان، 6(4)، 160-127.

ادیبی سده، مهدی؛ علیزاده، مهستی؛ و کوهی، کمال (1390). تبیین جامعه‌شناختی مدیریت بدن در میان زنان. فصلنامه‌ مطالعات اجتماعی- روانشناختی زنان  (مطالعات زنان)، 9 (3)، 59-84.  doi: 10.22051/JWSPS.2011.1404

ادیبی، حسین؛ و انصاری، عبدالمعبود (1387). نظریههای جامعه‌شناسی. تهران، نشر دانژه.

اعتمادی‌فرد، سیدمهدی؛ و امانی، ملیحه (1392). مطالعهٔ جامعه‌شناختی انگیزهٔ زنان از گرایش به جراحی‌های زیبایی. پژوهشنامهٔ زنان،  4(2)، 22-1.

بابایی‌فرد، اسداله؛ منصوریان راوندی، فاطمه؛ و ذوالفقاری، نفیسه (1395). عوامل اجتماعی‌‌ـ‌ فرهنگی مؤثر در مدیریت بدن در میان زنان شهر کاشان. فصلنامهٔ مطالعات راهبردی زنان، 18 (71)، 59-83. doi: 10.22095/JWSS.2016.33829

جعفری، قاسم؛ صدیقیان بیدگلی، آمنه؛ و ودادهیر، ابوعلی (1398). مطالعهٔ جامعه‌شناختی فرایند تکوین هویت حرفه‌ای در میان دانشجویان دورهٔ دکترای علوم اجتماعی در ایران. فصلنامهٔ مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 11(2)، 101-65. doi: 10.22035/isih.20190303903354

جلیلی کهنه‌شهری، خسرو؛ و علیزاده اقدم، محمدباقر (1394). از نسیان حافظ تا سونامی جراحی بینی. فصلنامه  مطالعاتمیان‌رشته‌ایدرعلومانسانی، 8(1)، 118-99.    doi:10.7508/isih.2016.29.005

حیدرخانی، هابیل؛ حاجی‌آقایی، لیلا؛ و رحمانی، غلامعباس (1392). رابطهٔ ابعاد سرمایهٔ فرهنگی و مدیریت بدن در زنان. فصلنامه‌ زن و فرهنگ، 5 (18)، 69-55.

دواس، دی. اِی. (1390). پیمایش در تحقیقات اجتماعی (مترجم: هوشنگ نایبی). تهران: نشر نی.

ذکایی، محمدسعید؛ و امن‌‌پور، مریم (1392). درآمدی بر تاریخ فرهنگی بدن در ایران. تهران: انتشارات تیسا.

ذکایی، محمدسعید؛ و فرزانه، حمیده (1387). زنان و فرهنگ بدن: زمینه­های انتخاب جراحی­های زیبایی در زنان تهرانی. فصلنامهی انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 4(11)، 59-43.

رضایی، احمد؛ اینانلو، مینا؛ و فکری، محمد (1389). مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی در بین دختران دانشگاه مازندران. فصلنامه‌ مطالعات راهبردی زنان، 12(47)، 170-141.

ریتزر، جورج (1377). نظریه‌ جامعه‌شناسی در دوران معاصر (مترجم: محسن ثلاثی). تهران: انتشارات علمی.

صمیم، رضا (1393). نگاهی انتقادی به پیشینه‌ داخلی مطالعات جامعه‌شناختی بر روی سبک زندگی. فصلنامه‌ تحقیقات فرهنگی ایران، 7(1)، 166-145. doi: 10.7508/IGR02014025.007

فاتحی، ابوالقاسم؛ و اخلاصی، ابراهیم (1387). مدیربت بدن و رابطه­ آن با پذیرش اجتماعی بدن: مطالعه­ موردی زنان شهر شیراز. فصلنامه‌ مطالعات راهبردی زنان، 11(41)، 42-9.

فاتحی، ابوالقاسم؛ و اخلاصی، ابراهیم (1389). گفتمان جامعه‌شناسی بدن و نقد آن بر مبنای نظریه حیات معقول و جهان‌بینی اسلامی. فصلنامه‌ معرفتفرهنگیاجتماعی، 1(2)، 82-57.

فاضلی، محمد (1382). مصرف و سبک زندگی. قم: انتشارات صبح صادق.

کلاهی، محمدرضا (1398). ساخته شدن «خود» در زیست‌جهان دانش‌آموزی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 12(3)، 239-209.  doi: 10.22035/icr.2019.1956.2527

کوزر، لوئیس (1372). زندگی و اندیشه بزرگان جامعه‌شناسی (مترجم: محسن ثلاثی). تهران: انتشارات علمی.

کیوان‌آرا، محمود؛ ربانی، رسول؛ و ژیان‌پور، مهدی (1389). قشربندی اجتماعی و اصلاح بدن (جراحی زیبایی به مثابه نماد پایگاه اجتماعی). فصلنامه‌ مطالعات راهبردی زنان، 12(47)، 98-73.

گیدنز، آنتونی (1378). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید (مترجم: ناصر موفقیان). تهران: نشر نی.

گیدنز، آنتونی؛ و بردسال، کارن (1390). جامعه‌شناسی، با تجدید نظر کامل و روزآمد شده (مترجم: حسن چاوشیان) .تهران: نشر نی.

لوپز، خوزه؛ و اسکات، جان (1385). ساخت اجتماعی (مترجم: حسن قاضیان). تهران: نشر نی.

موحد، مجید؛ حسینی، مریم (1391). مطالعه­ عوامل اجتماعی و فرهنگی مرتبط با مدیریت چهره در بین دختران جوانفصلنامه­ جامعه‌شناسی زنان، 3(2). 38-17.

میرساردو، طاهره؛ کلدی، علیرضا؛ و عطائی، بهناز (1389). رابطه­ بین عوامل اجتماعی‌ـ‌فرهنگی و گرایش زنان به جراحی زیبایی در بین زنان شهر کرج. فصلنامه‌ زن و مطالعات خانواده، 3(10)، 164-145.

Ahmed, S., & Stacy, J. (2001). Thinking through the skin. London: Routledge.

Antunueci, T. (2004). The Dove Report: Challenging Beauty. New York: Edelman Publication.

Etcoff, N. (2004). The Real Truth about Beauty: A Global Report. Finding of the Global Study on Women, Beauty and Well Being.

Rudd, N. A., & Lennon, S. J. (2001). Body Image: Linking Aesthetics and Social Psychology of Appearance. Clothing and Textiles Research Journal, 19(3), 120–133. doi:10.1177/0887302x0101900303