فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

نوستالژی وطن در زندگی روزمره ایرانیان مهاجر

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
رودابه پورغفار مغفرتی 1
حمید عباداللهی چنذانق 2
مازیار جفرودی 3
1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 استاد بازنشسته جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
10.22035/jicr.2024.3359.3623
چکیده
ایران در چند دهه اخیر یکی از کشورهای مهاجرفرست جهان به شمار می‌رود. مهاجرت ایرانیان را می‌توان در قالب سه موج مهاجرت، به سه دوره زمانی تقسیم‌بندی کرد: الف) سال‌های 1979-1950 که عمده مهاجرت‌ها به منظور تحصیلات عالی و به قصد بازگشت به ایران بود؛ ب) سال‌های 1995-1979 که بیشتر مهاجرت‌ها، مهاجرت‌های اجباری به دلیل انقلاب و جنگ بود؛ ج) سال‌های 1995 تاکنون که اکثر مهاجرت‌ها با اهداف اقتصادی و به منظور دستیابی به ثبات و زندگی بهتر و بدون قصد بازگشت به کشور است. هدف این پژوهش بررسی خاطره و احساس نوستالژی ایرانیان مهاجر در این سه دوره زمانی است. بدین‌منظور از نظریه‌های حافظه جمعی و نوستالژی برای تحلیل یافته‌ها استفاده شد. این پژوهش کیفی است و داده‌های آن از طریق مصاحبه‌های عمیقِ مجازی (اسکایپ و واتس‌اپ) به‌دست آمد. در این مطالعه با 11 مهاجر ساکن کشورهای استرالیا، آلمان، هلند و سوئد مصاحبه شد. نتایج نشان می‌دهد خاطرات و نوستالژی‌ها در گروه اول عمدتاً حول خاطرات کودکی، در گروه دوم با محوریت فعالیت‌های سیاسی و در گروه سوم بر محور مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارند. خاطرات گروه اول و دوم بیشتر با احساس نوستالژی همراه است و احساس نوستالژی در هر سه دوره در مردان مصاحبه‌شده بیش از زنان است.
کلیدواژه‌ها
مهاجرت
خاطره
نوستالژی
وطن
زندگی روزمره
موضوعات
توکلی خمینی، عاطفه؛ عبدالملکی، جعفر؛ و منصف‌پور، محمدمهدی (1390). هویت مهاجران؛ تأملی در هویت نسل دوم ایرانیان مهاجر. مطالعات ملی، 12(3)، 149-168.
داوری، حدا؛ کرمانی، مهدی؛ نوغانی دخت‌بهمنی، محسن (1401). نوستالژی محمل ایدئولوژی یا ابزار عرفی‌نگری؟ نشانه‌شناسی المان‌های شهری. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، در دست انتشار. doi: 10.22034/jcsc.2021.529569.2411
شریعتی مزینانی، سارا؛ باستانی، سوسن؛ و خسروی، بهناز (1386). جوامعی در نوستالژی اجتماع نگاهی به پدیده معنویت‌های جدید در ایران از خلال مطالعه موردی دو نمونه از جمع‌های عرفانی روان‌شناسی، 3(8)، 195-177.  
صفارحیدری، سعید؛ و صفارحیدری، حجت (1399). خوانشی جامعه‌شناسانه از نوستالژی در مدرنیسم ادبی (با تأکید بر آرای زیمل، وبر و لوکاچ. پژوهش‌نامه‌ مکتب‌های ادبی، 4(9)، 136-114. doi: 10.22080/rjls.2019.16651.1028
فروید، زیگموند (1385). تفسیر خواب (مترجم: شیوا رویگریان؛  چاپ چهارم). تهران: نشر مرکز.
محقر، احمد؛ و خطیبی قوژدی، محمد (1391). بررسی رابطه‌ مدرنیته و بنیادگرایی اسلامی بر اساس مفهوم نوستالژی. مطالعات سیاسی جهان اسلام، 1(2)، 55-35. doi: 10.30479/psiw.2012.177
مطبوعی‌نژاد، ‌مهرزاد؛ خاتمی منگلی، ‌ماندانا (2023). واکاوی جایگاه نوستالژی در ادبیات داستانی مهاجرت ایران با تأکید بر نویسندگان زن منتخب (اکرم پدرام‌نیا، نسیم وهابی، فهیمه فرسایی، فریبا صدیقیم). پژوهش زبان و ادبیات فارسی، 68(21)، 103-126.‎
نظری، علی‌اشرف (1399). پی‌جویی آینده در گذشته و بازنمایی امر نوستالژیک در ایران معاصر. پژوهشنامه علوم سیاسی، 15(3)، 236-201. doi: 10.22034/ipsa.2020.412
Akhtar, S. (1999). The immigrant, the exile, and the experience of nostalgia. Journal of Applied Psychoanalytic Studies, 1(2), 123-130.
Bellelli, G., & M. A. Amatulli (1997). Nostalgia, immigration, and collective memory. In J.W. Pennebaker, D. Paez, & B. Rimé, et al., Collective Memory of Political Events: Social Psychological Perspectives (Pp. 209-233), Taylor & Francis.
Boym, S. (2002). The future of nostalgia. Basic Books.
Davis, F. (1979). Yearning for yesterday: A sociology of nostalgia. Free Press.
Friedman, N. (2004). Nostalgia, nationhood and the ne immigrant narrative. Lowa Journal of Cultural Studies, 5, 77-87.
Ghorashi, H. (2003). Multiple Identities between continuity and change The narratives of Iranian women in Exile. Focaal, 42, 63-75.
Gibson, M. A. (2001). Immigrant adaptation and patterns of acculturation. Human Development, 44(1), 19-23.
Hakimzadeh, S. (Sep. 1, 2006). Iran: A Vast Diaspora Abroad and Millions of Refugees at Home. Retrieved from https://www.migrationpolicy.org/article/iran-vast-diaspora-abroad-and-millions-refugees-home
Halbwachs, M. (1950). The Collective Memory / trans. FJ Ditter and VY Ditter. Introd. M. Douglas, London: Harper Colophon.
Khorsandi, A. (2012). Music-related Nostalgic Experiences of Young People Living in Migration. University of Jyvaskyla.
Naghibi, N. (2009). Revolution, Trauma, and Nostalgia in Diasporic Iranian Women's Autobiographies. Radical History Review, 2009(105), 79-91.
Sadeghi, S. (2016). The burden of geopolitical stigma: Iranian immigrants and their adult children in the USA. Journal of International Migration and Integration, 17, 1109-1124.
Sadeghi, S. (2019). Racial boundaries, stigma, and the re-emergence of “always being foreigners”: Iranians and the refugee crisis in Germany. Ethnic and Racial Studies, 42(10), 1613-1631.
Schwartz, S. J., Unger, J. B., Zamboanga, B. L.m & Szapocznik, J. (2010). Rethinking the concept of acculturation: implications for theory and research. American Psychologist, 65(4), 237.
Sedikides, C., T. Wildschut, L. Gaertner, C. Routledge and J. Arndt (2008). Nostalgia as enabler of self-continuity. Self-continuity: Individual and Collective Perspectives, 227-239.
Seil, W. (2010). “Tito Time”, A Nation’s idealized past: Collective memory and cultural nostalgia through the memorialization of charismatic leaders.
Svašek, M. (2008). Who cares? Families and feelings in movement. Journal of Intercultural Studies, 29(3), 213-230.
Volkan, V. D. (1999). Nostalgia as a linking phenomenon. Journal of Applied Psychoanalytic Studies, 1(2), 169-179.
Zhou, X., Sedikides, C., Wildschut,T. & Ding, G. (2008). Counteracting Loneliness: On The Restorative Function of Nostalgia. Psychological Science, 19(10), 1023-1029.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 06 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 07 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 30 خرداد 1403