خاستگاه اجتماعی الگوهای استفاده از تلویزیون‌های ماهواره‌ای فارسی زبان در میان مخاطبان تهرانی

نویسندگان

1 استادیار جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبایی

2 کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی، دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

مقاله حاضر به دو پرسش اساسی پاسخ می دهد: الگوهای استفاده از تلویزیون های ماهواره ای فارسی زبان در میان مخاطبان تهرانی کدامند؟ منشا یا خاستگاه اجتماعی این الگوها کدامند؟ برای پاسخ گویی به این سوالات از سنت پژوهشی « استفاده و رضامندی رسانه ای» ‍ با رویکردی ساختاری- فرهنگی استفاده شد. اعضای نمونه تحقیق (400 بیننده تلویزیون های ماهواره ای) بر اساس روش نمونه گیری گلوله برفی در شهر تهران انتخاب شدند. تحلیل عاملی انجام شده بر روی 60 نوع انگیزه یا دلیل برای استفاده از این تلویزیون ها به شناسایی 10 عامل منجر شد. آزمون همبستگی عامل های بدست آمده (به عنوان متغیر های وابسته) با متغیرهای مستقل نشان داد که مفهوم پردازی «بلاملر» یعنی مفهوم تاثیرات هنجاری ناشی از فرایند جامعه پذیری و مفهوم فرصت های زندگی توزیع شده به لحاظ اجتماعی که منجر به استفاده مکمل یا جبرانی از رسانه ها می شود به خوبی الگوهای استفاده از تلویزیون های ماهواره ای فارسی زبان در تهران را توضیح می دهد. بر این اساس افراد مختلف با نقش های مختلف به این تلویزیون ها روی می آورند و از آن ها برای مقاصد مختلفی استفاده می کنند. همچنین الگوی غالب استفاده از این تلویزیون ها به تسهیل یا تکمیل ارتباطات و پیوندهای اجتماعی مربوط می شود تا به جبران این ارتباطات و پیوندها.

کلیدواژه‌ها


1. Alikhah ‚F" (2008) .The politics of satellite television in Iran in Media ‚culture and
society in Iran: Living with globalization and the Islamic state ‚UK :Routledge.
2. Âzd Armaki‚ T. (1381 [2002 A. D]) “Tahlil-e Jmeešenxti-ye Vaziyat-e Dindriye
Javnn” (Persian Translation of Demographic Analysis of Youth Religiosity) ‚
in Pažohešnmeh-ye Dneškadeh Adabiyt va Olum-e Ensni-ye Dnešgh-e Šahid
Behešti‚ No. 35‚ Tehran: Entešrt-e Dnešgh-e Šahid Behešti.
3. Biener‚ H. (2003) “The arrival of Radio Farda: International broadcasting to Iran at
a crossroads” Middle East Review of International Affairs‚ vol. 7‚No1.
4. Blumler‚ J. G. (1979) “The role of theory in uses and gratifications studies”‚ in
Communications Research 6:9-36.
5. Dembo‚ R. (1972) “Lifestyle and media use among English working-class youths”‚
in Gazette: The international Journal for communication studies‚ Vol. 18‚ pp.
24-36.
6. Dembo‚ R. (1973) “Gratifications found in media by British teenage boys”‚ in
Journalism Quarterly‚ Vol. 50‚ Autumn‚ pp. 517- 26.

7. Dembo‚ R. & Howitt‚ D. (1974) “A subcultural account of media effects”‚ in
Human relations‚ Vol. 27‚ No. 1‚ pp. 25-41.
8. Gilbert‚ N. (1993) Researching Social Life‚ London: SAGE Publications.
9. Hamelink‚ Cees J. (1994) The politics of world communication: A human rights
perspective‚ London: Sage Publications.
10. Johnstone‚ John W. C. (1974) Social integration and mass media use among
adolescents: a case study‚ In Blumler‚J. G. and Katz‚ E. (eds.) The uses of
mass communications: Current perspectives in gratifications research‚ Beverly
Hills‚ CA: Sage.
11. Kamalipour‚ Yahya R. (2003) “Iranian satellite TV as cultural mirrors‚ part I”‚
in Persian Heritage‚ No. 30‚ pp. 50-52.
12. Katz‚ E. (1959) “Mass communications research and the study of popular
culture”‚ in Studies in Public Communication‚ Vol. 2‚ pp. 1-6.
13. Katz‚ E. Blumler‚ J. & Gurevitch‚ M. (1974) Utilization of mass communication
by the individual‚ in Blumler‚ J. G. and Katz‚ Elihu (eds.) ‚ The uses of mass
communications: Current perspectives in gratifications research‚ Beverly Hills‚
CA: Sage.
14. Kzemipoor‚ Š. (1378 [1999 A. D]) “Olgoi dar Taiin-e Pygh-e Ejtemi-Eqtesdiye
Afrd va Sanješ-e Taharok-e Ejtemi b Tekiye-h bar Motle-h Mordi-ye
Tehran”(Persian Translation of A model in Evaluating Social and Economic Status
and Social Mobilization with Emphasis on Tehran’s Case Study) ‚ in Nameh-ye
Olum-e Ejtemi‚ No 14‚ pp 139-172.
15. Keane‚ J. (1991) “Democracy and the media”‚ in International social science
journal‚ Vol. 129‚ pp. 523-40.
16. laol‚ J. (1378 [1999 A. D]) Resneh‚ Ertebtt‚ Farhang: Rahyft-e Jahni (Persian
Translation of Media‚ Communication‚ Culture: Global Approach) ‚ Translated by
Majid Nekodast‚ Tehran: Entešrt-e moasese-ye Iran.

17. Levy‚ Mark R. (1977) The uses and gratifications of television news. Ph. D.
Dissertation‚ USA: Columbia University.
18. McQuail‚ D. (1994) Mass communication theory: An introduction‚ (3rd edition)
‚ London: Sage Publication.
19. Naficy‚ H. (1993) The making of exile cultures: Iranian Television in Los Angeles‚
USA: The University of Minnesota Press.
20. Palmgreen‚ Ph. (1984) “Uses and gratifications: A theoretical perspective”‚ in
Communication Yearbook‚ Vol. 8‚ PP. 20-55.
21. Pool‚ I. (1979) “Direct broadcast satellites and the integrity of national cultures”.
In Nordenstreng‚ Kaarle & Sciller‚ Herbert I. (eds.) (1979) National sovereignty
and international communication‚ USA: Norwood‚ New Jersey: Ablex Publishing
Corporation
22. Pool‚ I. (1983) Technologies of freedom‚ USA: Harward University Press.
23. Randall‚ V. (1993) "The media and democratisation in the Third World"‚ in
ThirdWorld Quarterly‚ Vol. 14‚ No. 3‚ pp. 625-46.
24. Roe‚ K. (1983a) “The influence of video technology in adolescence”‚ in Media
Panel report‚ no. 27‚ June‚ University of Lund‚ Sweden.
25. Šahbi‚ M. (1382[2003 A. D]) “Angizeh-ye Estefde az video dar Miyn-e Javnn-e
Tehrani” (Persian Translation of Tehrani Youth motivations in Using Video) ‚ in
Nameh-ye Pažoheš-e Farhangi‚ No. 35‚ pp 107-81.
26. Shahabi‚ M. (1998) Video and Youth in Iran: From Policies to Practices. A thesis
Submitted For the Degree of Ph. D. Department of Sociology‚ The University of
Essex‚ England.