فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

تحلیل فلسفهٔ «پول و مالکیّت» در ضرب‌المثل‌های فارسی با تأکید بر آرای گئورگ زِیمل

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشکده ادبیات و زبان فارسی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران
2 استاد دانشکده ادبیات و زبان فارسی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران
چکیده
پول مهم‌ترین رکن اقتصاد نوین است و ارزش‌های مدرن با آن سنجیده می‌شوند. نمود پول در فرهنگ عامه، به‌ویژه در ضرب‌المثل‌ها، اهمیت بسیاری دارد؛ زیرا تقاطع فرهنگ اخلاقی کهن با اخلاق برآمده از عنصر پول را آشکار می‌سازد. ذات پول قراردادی است که از حدود خود فراتر رفته و جهان نوینی ایجاد می‌کند؛ جهانی که جامعه پولی به‌تدریج تعارضات آن را در خود حل می‌کند. این مقاله با روش توصیفی و تحلیل کیفی، اندیشه گئورگ زیمل درباره ماهیت و خواص پول را در فرهنگ عامه بررسی کرده و تعارض ارزش اعتباری و پولی با ارزش‌های کهن را تحلیل می‌کند. فرض اصلی آن است که ضرب‌المثل‌های اقتصادی و پول‌محور، با بازنمایی ابعاد روان‌شناختی، تاریخی، اخلاقی، جامعه‌شناختی و فلسفی، میانجی‌ای برای فهم شکل ناب مبادله‌پذیری و کنش متقابل هستند. پول عاملی ساختاری برای فهم کلیت زندگی، آزادی، شیءوارگی، جابه‌جایی کیفیت و کمیت و نسبت عین و ذهن است. یافته‌ها نشان می‌دهد بیشتر ضرب‌المثل‌های فارسی در ژرف‌ساخت معنایی خود با دیالکتیک پول در فلسفه زیمل قابل تحلیل‌اند، هرچند برخی نمونه‌ها در این چارچوب نمی‌گنجند. همچنین ویژگی‌های زبانی، فرم هنری، ریتم و ایجاز ضرب‌المثل‌ها، همراه با ساخت منطقی گزاره‌ها، در ایجاد اقناع و رسوب آن‌ها در ناخودآگاه جمعی و شکل‌گیری کنش‌های فردی و جمعی نقش مهمی دارند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

اسدی، بهنام (1400). همایش علمی مطالعات حقوقی، علوم قضایی و پژوهش‌های اجتماعی، نهاد برگزارکننده همایش، مؤسسه قانون‌یار. صص 49.
امیری طهرانی، سید محمدرضا (1399). نقد فلسفه پول زیمل، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 20(3)، 67-92.
بزرگی، وحید (1396). دیپلماسی تجاری. تهران: نشر نی.
تارو، لستر (1383). پدیده جهانی‌شدن (ترجمه عزیز کیاوند). تهران: نشر فردا.
خانلری بهمنیری، حسین؛ محمدی، سام (1402). ماهیت پول و جواز جبران کاهش ارزش پول. نشریه پژوهش‌های فقهی، 19(4)، 337-351.
زدلاچکف، توماس (1369). اقتصاد خیر و شر (ترجمه احمد علیقلیان). تهران: انتشارات فرهنگ و نشر نو.
زیمل، گئورگ (1399). فلسفهٔ پول (ترجمه جواد گنجی و صالح نجفی). تهران: نشر مرکز.
سر زعیم، علی (1394). اقتصاد برای همه. تهران: انتشارات ترمه.
شاکری، عباس؛ مقیسه، محسن (1402). واکاوی ریشه‌های تاریخی پیدایش پول در نظریهٔ پول اعتباری. مجله تحقیقات اقتصادی، 58(2)، 261-279.
شجیرات، دنیا؛ انصاری ساسانی، حبیب (1399). تأثیر اخلاقی پولی بر میزان رضایت از زندگی. مجله جامعه‌شناسی کاربردی، 31(4)، 119-140.
شفیعی‌نژاد، عباس (1400). موضوع‌شناسی پول. مجله معرفت، 30(2). 21-33.
شیرکوند، سعید (1387). اقتصاد خرد، تئوری‌ها و مسائل. تهران: نشرکویر.
فارمر، راجر (1391). اقتصاد چگونه کار می‌کند (ترجمه محمدرضا فرهادی). تهران: دنیای اقتصاد.
کاپوراسو، جیمز؛ لوین، دیوید (1387). جهانی‌شدن (ترجمه محمود عبدالله‌زاده). تهران: نشر ثالث.
کینگ، برت (1395). گسست بانک‌ها (ترجمه آزاده تیموریان و احمد میردامادی). تهران: انتشارات راه پرداخت.
میرجلیلی، سیدحسین (1375). پول. در دانشنامه جهان اسلام (جلد 5، صص. 796–799). تهران: بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 01 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 03 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 02 اردیبهشت 1405