این پژوهش تجربیات زیستۀ گیاه‌خواران در شهر یزد را بررسی می‌کند. یزد به عنوان شهری سنتی با تأکید بر انسجام خانوادگی و الگوهای غذایی گوشت‌محور، بستری است که در آن گیاه‌خواری فراتر از انتخاب تغذیه‌ای عمل کرده و به هویتی اجتماعی تبدیل می‌شود که با تنش‌ها و مذاکرات فرهنگی-خانوادگی همراه است. با توجه به محدودیت مطالعات کیفی گیاه‌خواری در ایران و شهرهای سنتی، این پژوهش با هدف درک چالش‌ها، فرایندهای هویتی و پیامدهای اجتماعی گیاه‌خواری انجام شد. با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، نمونه‌گیری هدفمند صورت گرفت و ۲۱ گیاه‌خوار بالای ۱۸ سال با حداقل سه ماه پایبندی پایدار انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با رضایت آگاهانه جمع‌آوری و سپس با تحلیل مضمون بررسی شد. یافته‌ها در پنج تم اصلی خلاصه می‌شوند: ۱) بازنمایی بدن گیاه‌خوار به‌مثابه بدنی ناکافی (کمبود پروتئین، لاغری شدید، کاهش باروری)؛ ۲) چندلایگی تجربه زیسته (فشار خانوادگی، تمسخر اجتماعی، محدودیت عملی و پذیرش گاه‌به‌گاه گروه‌های تحصیل‌کرده)؛ ۳) تحمیل هویت با برچسب‌زنی منفی («علف‌خوار»، «ادایی») و فشار روانی؛ ۴) فرایند شدن گیاه‌خوارانه (گذار از تردید اخلاقی به تثبیت هویت و بهبود روابط)؛ ۵) راهبردهای مدیریت سبک زندگی (ثبات باورها، انعطاف موقعیتی، آگاهی‌بخشی، مهارت آشپزی گیاهی و پنهان‌سازی). در نهایت، گیاه‌خواری در یزد تجربه‌ای پویا و میان‌بوده است که با مقاومت فرهنگی مواجه می‌شود اما همزمان فرصتی برای رشد فردی، تعهد اخلاقی-زیست‌محیطی و بازسازی روابط فراهم می‌آورد. مشارکت‌کنندگان آن را انتخابی فلسفی و هویتی می‌دانند. یافته‌ها بر ضرورت ارتقای آگاهی عمومی، ایجاد زیرساخت‌های سبک زندگی گیاهی و مطالعات تطبیقی در شهرهای ایران تأکید دارد.