دیپلماسی علمی اغلب به عنوان ابزاری خنثی و جهان‌شمول برای صلح و همکاری بین‌المللی معرفی می‌شود، اما این روایت خوش‌بینانه از تبیین نابرابری‌های عمیق ساختاری در تولید و توزیع دانش ناتوان است. پژوهش حاضر با هدف واسازی این روایت و ارائه مدلی انتقادی، ماهیت دیپلماسی علمی را به مثابه یک «چرخه فرهنگی» آغشته به مناسبات قدرت بررسی می‌کند. با استفاده از روش مرور نظام‌مند و سنتز تفسیری ۲۰ مطالعه منتخب (۲۰۰۰-۲۰۲۵) و بهره‌گیری از چارچوب نظری «چرخه فرهنگ» استوارت هال و رویکردهای پسااستعماری، یافته‌ها نشان می‌دهد که نابرابری در سه سطح بازتولید می‌شود. در سطح کلان (رمزگذاری)، سیاست‌گذاری‌ها متأثر از منافع ژئوپلیتیک و هژمونی «شمال جهانی» است که جنوب را صرفاً مصرف‌کننده می‌انگارد. در سطح میانی (گردش)، امپریالیسم زبان انگلیسی و دروازه‌بانی مجلات معتبر، مانع از انتشار صداهای بومی و غیرغربی می‌شوند. در سطح خرد (رمزگشایی)، دانشمندان با چالش‌های هویتی، استیگما و هزینه عاطفی تحرک روبرو هستند و ناچارند در یک «فضای سوم» میان هویت بومی و استانداردهای تحمیلی مذاکره کنند. مدل مفهومی پژوهش نشان می‌دهد که دیپلماسی علمی کنونی، بیش از آنکه گفتگویی برابر باشد، فرآیندی از طرد سیستماتیک و خشونت معرفتی است. تحقق پتانسیل واقعی این حوزه نیازمند گذار از پارادایم «قدرت نرم» به «عدالت معرفتی» و به رسمیت شناختن کثرت‌گرایی در نظام علمی جهان است.