مسئله وهدف: دیپلماسی علم روسیه در پی تحریم‌های غرب پس از بحران اوکراین (۲۰۲۲) دستخوش تحول بنیادین شده است. این پژوهش با هدف شناسایی ماهیت، ابعاد و پیامدهای این تحول انجام شده است.

روش پژوهش: این مطالعه بارویکرد کیفی وبه روش «مرور نظام‌مند» اسنادبالادستی، گزارش‌های سیاستی و ادبیات آکادمیک مرتبط بادیپلماسی علم روسیه را تاسال۲۰۲۶ تحلیل کرده است. داده‌ها ازطریق جستجوی هدفمند در پایگاه‌های معتبر علمی، اسناد رسمی دولتی و گزارش‌های نهادی گردآوری شده است.

یافته‌ها: مضامین دست آمده، شامل شش مضمون اصلی و بیست ویک مضمون فرعی، نشان می‌دهد دیپلماسی علم روسیه ازیک«ابزار نرم بازتولید پرستیژ» به«رکن سخت دکترین امنیت ملی وتاب‌آوری بقا» تغییرماهیت داده است. این تحول درسه مرحله است: نوآوری‌محوری و ادغام (۲۰۱۱-۲۰۱۴)، امنیتی‌شدن تدریجی (۲۰۱۴-۲۰۲۱)، و حاکمیت فناورانه و بازآرایی ژئوپلیتیکی (۲۰۲۲ به بعد). مهم‌ترین یافته‌ها عبارتند از:(۱)امنیتی‌شدن ساختاری اکوسیستم علم باانتقال فرماندهی کلان‌پروژه‌ها از آکادمی علوم به شورای امنیت؛(۲)چرخش راهبردی جغرافیایی به سوی چین، بریکس و جنوب جهانی؛(۳)ظهور سه چالش ساختاری: پارادوکس امنیت-نوآوری، بحران فرسایش کیفیت دانش به دلیل حذف از پایگاه‌های مرجع جهانی، و خطر وابستگی نامتقارن به فناوری چین.

نتیجه‌گیری: تجربه روسیه نشان می‌دهد «حاکمیت فناورانه» بدون حفظ پیوند با جریان جهانی دانش، هزینه‌های بلندمدت علمی و نوآورانه به همراه دارد. موفقیت در دیپلماسی علم مستلزم ایجاد توازن میان امنیت فناورانه، تعامل بین‌المللی علمی، توسعه سرمایه انسانی و تنوع‌بخشی به شرکاء فناورانه است. ازنتایج قابل استفاده برای ایران این است که به سوی «تاب‌آوری هوشمند شبکه‌ای» بومی‌سازی هسته سخت فناوری همراه با اتصال فعال به زنجیره دانش غیرغربی درسیاستگذاری دیپلماسی علم گام بردارد