تحلیلی بر مؤلفه های ارتقای فرهنگ محیط‌زیستی؛ مطالعه موردی شهروندان شهر شیراز

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام‌نور تهران

2 دانشیار گروه آموزش محیط‌زیست، دانشگاه پیام نور تهران

چکیده

در سال‌های اخیر، بحران‌های محیط‌زیستی یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی است که در قرن حاضر بشر با آن روبه‌روست. بسیاری از دانشمندان برای کاهش بحران‌های محیط‌زیستی یا پیشگیری از آنها به راه‌حل‌های فناورانه روی آورده‌اند. بااین‌حال، برخی از آنها، ضرورت و لزوم برقراری ارتباط و تعامل جدید بین طبیعت و انسان، و همچنین نیاز به یک فرهنگ محیط‌زیستی جدید را مطرح کرده‌اند. پژوهش حاضر بر آن است تا فرهنگ محیط‌زیستی و عوامل مؤثر بر آن را در شهر شیراز بررسی کند. این تحقیق با استفاده از روش پیمایش، روش نمونه‌گیری خوشه‌ای و بهره‌گیری از پرسش‌نامه انجام شده است. در مجموع، 402 پرسش‌نامۀ کامل جمع‌آوری شد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فرهنگ محیط‌زیستی با متغیرهای امکانات و خدمات ارائه‌شده، احساس کارآمدی و آموزش محیط‌زیستی رابطه‌ای مثبت و معنادار دارد و با متغیرهای دانش محیط‌زیستی و هنجار اجتماعی دارای رابطه‌ای غیرمعنادار است. نتایج آزمون رگرسیون چندمتغیره بین متغیرهای مستقل و فرهنگ محیط‌زیستی نشان می‌دهد که از بین متغیرهای واردشده در مدل، دو متغیر فرصت‌ها و امکانات ارائه‌شده و احساس کارآمدی معنادار هستند.

کلیدواژه‌ها


Adhami, ‘A., & Akbar Zādeh, E. (1390 [2011 A.D]). Barresi-e ‘avāmel-e farhangi-e mu’aser bar hefz-e mohit-e zist-e šahr-e Tehrān (motāle’eh-ye muredi manāteq-e 5 va 18 Tehrān). Jāme’eh šenāsi-e Motāle’āt-e Javānān, 1(1), 37-62.

Bātebi, M., & Soltāni, Š. (1392 [2013 A.D]). Esterāteži hā-ye afzāyeš-e mošārekat-e zanān-e rustāyi dar modiriat-e mohit-e zist-e Irān. Kešāvarzi va Tuse’eh-ye Pāydār, 47, 23-29.

Crowe, J.L. (2013). Transforming environmental attitudes and behaviors through eco-spirituality and religion. International Electronic Journal of Environmental Education, 3 (1), 75-88.

De Young, R. (1993). Changing behaviour and making it stick: The conceptualization and management of conservation behaviour. Environmentalist, 30.

Dietz, T.; Fitzgerald A. & Shwom R. (2005). Environmental values. Annual Review of Environment and Resources, 30, 335-372. 

Emāmqoli, L. (1390 [2011 A.D]). Barresi-e ta’sir-e sarmāyeh-ye ejtemā’i bar raftār hā-ye zist mohiti (motāle’eh-ye muredi: Ostān-e Kordestān). (Pāyān nāmeh-ye kāršenāsi-e aršad). Sāri: Dānešgāh-e Māzandarān.

Environmental Performance Index (EPI) report, (2014). Available in: http://epi.yale.edu/epi/country-profile/iran. Access in:  04/16/2015

Fazeli, M., & Ja’far Sālehi, S. (1392 [2013 A.D]). Šekāf-e negareš, dāneš va raftār-e zist mohiti-e gardešgarān. Motāle’āt-e Modiriat-e Gardešgari, 8(22), 137-161.

Hamidiān, ‘A. (1390 [2011 A.D]). Lozum-e tavajoh beh farhang-e zist mohiti-e dānešjuyān (motāle’eh-ye muredi: Dānešgāh-e Tehrān). In naxostin hamāyeš-e bāgh-e giāhšenāsi-e meli-e Irān, Mu’aseseh-ye Tahqiqāt-e Jangal hā va Marāte’-e Kešvar, Bāgh-e Giāhšenāsi-e Meli-e Irān.

Haqiqatiān, M., Pur Afkāri, N., & Ja’fari Niā, Gh. (1391 [2012 A.D]). Ta’sir-e raftār hā-ye ejtemā’i-e zist mohiti bar tuse’eh-ye ejtemā’i. Motāle’āt-e Tuse’eh-ye Ejtemā’i, 5(1), 135-152.

Hines, J.M.; Hungerford, H.R. & Tomera, A.N. (1986). Analysis and synthesis of research on responsible environmental behavior:  A meta-analysis. Journal of Environmental Education, 18 (2), 1-8.

Isaac-Márquez, R.; Salavarría García, O.; Eastmond Spencer, A.; Ayala Arcipreste, M.; Arteaga Aguilar, M.; Isaac-Márquez, A.; Sandoval Valladares, J. & Manzanero Acevedo, L. (2011). Environmental culture in high-school students. Case study of environmental education at the high-school level in campeche. Revista Electrónica de Investigación Educativa, 13 (2), 1-17.

Kamāli Mohājer, M., & Farāhāni, B. (1391 [2012 A.D]). Farhang-e zist mohiti-e rāhkāri jahat-e tuse’eh-ye gardešgari-e pāydār, in hamāyeš-e meli-e gardešgari va tabi’at gardi-e Irān zamin.

Karim Zādeh, S. (1389 [2010 A.D]). Barresi-e ‘avāmel-e ejtemā’i-e mu’aser bar raftār hā-ye mohit zisti (masraf-e enerži). (Pāyān nāmeh-ye kāršenāsi-e aršad). Tehrān: Dānešgāh-e Payām-e Nur. Vāhed-e Tehrān.

Kollmuss, A. & Agyeman, J. (2002). Mind the gap: Why do people act environmentally and what are the barriers to proenvironmental behavior?. Environmental Education Research, 8 (3), 239-260.

Mehmetoglu, M. (2010).  Factors influencing the willingness to behave environmentally friendly at home and holiday settings. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 10 (4), 430-447.

Metcalf, A. Y. (2012). Green culture:  The impact of employee environmental culture. Southeast Decision Sciences Institute Conference, Hilton Columbia Center Columbia, South Carolina, February 29 - March 2, 2012.

Minton, A..P. & Rose R.L. (1997). The effects of environmental concern on environmentally friendly consumer behavior: An exploratory study. Journal of Business Research, 40 (1), 37-48.

Ofoqi, N., & Sādeqi, A. (1388 [2009 A.D]). Motāle’eh-ye tatbiqi-e arzeš hā va hanjār hā va rābeteh-ye ānhā bā ānumi; Motāle’eh-ye muredi-e dānešjugān-e sāken dar xābgāh hā-ye Dānešgāh-e Gilān. Tahqiqāt-e Farhangi-e Irān, 2(8), 65-106.

Pauw, J.B. & Petegen, P.V. (2010). A cross-national perspective youth environmental attitude. Environmentalist, 30, 133-144.

Pietikäinen, J. (2007). Slow start at the beginning of the recycling chain – How to make consumers recycle their mobile phones?. Master’s thesis, University of Helsinki, Faculty of Biosciences, Department of Biological and Environmental Sciences.

Rabāni, A., & Māher, Z. (1391 [2012 A.D]). ‘Elm va farhang: Ta’amol-i bar mohem tarin tahlil hā-ye farhangi dar jāme’eh šenāsi-e ‘elm va fanāvari. Tahqiqāt-e Farhangi-e Irān, 5(1), 63-89.

Rajput, N. & Bajaj, P. (2011). Pro environmental attitude and green buying - An empirical analysis. Journal of Management and Information Technology, 3 (1), 59-81.

Šāhnuši, M., & Abd Alāhi, ‘A. (1386 [2007 A.D]). Tahlil-i bar farhang-e mohit zisti-e mardom-e Esfahān va barxi az ‘avāmel-e mu’aser bar ān, Pažuheš-e ‘Olum-e Ensāni-e Dānešgāh-e Esfahān, 23, 15-34.

Sālehi, S., & Hemati Guyami, Z. (1391 [2012 A.D]). Barresi-e āgāhi nesbat beh zāye’āt-e elekteruniki va elekteriki dar āmuzeš-e āli-e Irān in duvomin konferāns-e meli-e barnāmeh rizi va modiriat-e mohit-e zist.

Saunders, C.D; Brook, A.T. & Myers, O.E. (2006). Using psychology to save biodiversity and human well being. Conservation Biology, 20 (3), 702-705.

Schelly, Ch; Cross, J.E.; Franzen, W.S.; Hall, P. & Reeve, S. (2012). How to go green: Creating a conservation culture in a public high school through education, Modeling, and communication. Journal of Environmental Education, 43 (3), 701-705.

Schumacher, I. (2013). The endogenous formation of an environmental culture. Working Paper, Ipag Business School.

Shobeiri, S.M.; Alihosseini S.H.; Meiboudi H. & Saradipour A. (2015). Preschool educators qualifications for environmental education of children in Iran. Journal of Educational and Management Studies, 5 (1), 22-26.

Šobeyri, S. M., Faraj Alāhi, M., Kuhi Aqdam, E., & Meybudi, H. (1392 [2013 A.D]). Rābeteh-ye mizān-e estefādeh az resāneh hā-ye jam’i (bā ta’kid bar televiziun) bā erteqā-ye savād-e zist mohiti-e mo’alemān. Fan āvāri-e Etelā’āt va Ertebātāt dar ‘Olum-e Tarbiati, 4(1), 23-40.

Šobeyri, S. M., Qā’emi, Ā., & Qā’emi, P. (1392 [2013 A.D]). Barresi-e ravand-e āmuzeš-e mohit-e zist dar barnāmeh hā-ye panj sāleh-ye tuse’eh-ye kešvar va erā’eh-ye rāhkār hā-ye monāseb jahat-e ejrā-ye āmuzeš-e mohit-e zist. Āmuzeš-e Mohit-e Zist va Tuse’eh-ye Pāydār, 4 (4), 29-40.

Wang, Zh.; Zhang, B.; Yin, J. & Zhang, X. (2010). Willingness and behaviour towards e-waste recycling for residents in Beijing city. Journal of Cleaner Production, 19 (9–10), 977–984.

Willuweit, L. (2009). Promoting pro-environmental behavior. An investigation of the cross-cultural environmental behavior patterns, The case of Abu Dhabi. Thesis for Master degree, Department of Human Geography, Stockholm University.