زبان، تفکر و فرهنگ: دیدگاه‌ها و برهان ها

نویسنده

استادیار زبان شناسی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

این مقاله هدفی دو گانه دارد: هم به بررسی دیدگاه‌های متأخر درباره رابطه میان زبان، تفکر و فرهنگ می‌پردازد و هم به ارائه راهکاری نوین در قالب طرحی جدید بر پایه آخرین دستاوردهای رویکرد کمینه گرا می‌انجامد. محورهای اصلی برای بررسی دیدگاه‌ها و برهان‌ها به صورت تمایزاتی سه گانه ارائه می‌شود: 1- تمایز میان نگرش‌های مبتنی بر وجود رابطه میان فرهنگ و زبان، در مقابل نگرش مبتنی بر نبودن رابطه میان این دو؛ 2- تمایز میان نگرش همسازی ـ فراگشتی، در مقابل نگرش دگرسازی زبان؛ 3- تمایز میان نگرش انگیختگی اجتماعی ـ ارتباطی زبان در مقابل انگیختگی زیستی ـ ژنتیکی. فرضیه اصلی این پژوهش در بخش راهکار نوین خود آن است که با در نظر گرفتن آنچه برنامه کمینه گرا به ویژه آنچه از سال 2000، به این سو ارائه کرده است، امکان تأثیرگذاری زبان بر تفکر و رمزگذاری فرهنگ در زبان و همچنین تأثیرپذیری زبان از فرهنگ که تحت عنوان قوم ـ نحو شناخته می‌شود، در عین مفروض دانستن شالوده زیستی ـ ژنتیکی میسر است. از این منظر، کارکرد اصلی زبان نه ایجاد ارتباط است و نه بیان تفکر، بلکه نقش اصلی و دلیل وجودی آن اتصال سامانه‌های شناختی و اجتماعی- فرهنگی به یکدیگر است.

کلیدواژه‌ها


1. Boroditsky, L. (2001) “Does Language Shape Thought?: Mandarin and English Speakers’
Conceptions of Time”, in Cognitive Psychology, Vol.- (43): 1-22.
2. Boroditsky, L. , Schmidt, L. & Phillips, W. (2003) “Sex, Syntax and Semantics”, In D. Gentner
and S. Goldin-Meadow (eds.), Language in Mind: Advances in the Study of Language and
Thought, Cambridge, MA: The MIT Press.
3. __________ (2004) “Can Quirks of Grammar Affect the Way You Think? Grammatical Gender
Categories and the Mental Representation of Objects”, in Manuscript, Stanford, CA: Stanford
University.
�. Carstairs-3
<C8$$$;The Origins of Complex Language: An Inquiry into the Evolutionary
Beginnings of Sentences, Syllables and Truth, L5( GL5( D 
 <*8$";Language and Myth,8;%!<)MG-1 7

" 
.<68$";Entretiens avec Claude Levis-Strauss,GC
# 
 <)8$4";Knowledge of Language: Its Nature, Origin and Use,)BM<)MG
4 NNNNNNNN8$44;Language and Problems of Knowledge: The Managua Lecture, . <3CG
3 
$ NNNNNNNNN8$$;The Minimalist Program, . <3CG3 
& NNNNNNNNN 8$$4; H!  G 1 ! . I 1./
@!   3 G !
!
  C ./?J< Lectures Presented at the
University of Brazil,7/GD   7/
11. _________ (2000a) “The Minimalist Inquiries”, in R. Martin, D. Michaels and J. Uriagereka
(eds.) , Step by Step: Essays on Minimalist Syntax in Honor of Howard Lasnik, Cambridge, MA:
MIT Press.
12. ________ (2000b) New Horizons in the Study of Language and Mind, (ed.) Neil Smith.
Cambridge: Cambridge University Press.
13. ________ (2002) On Nature and Language, Cambridge: Cambridge University Press.
14. _________(2005a) “Three Factors in Language Design”, in Linguistic Inquiry , Vol. E (36): 1-22.
15. _________(2005b) “Biolinguistics and the Human Capacity”, Lecture given at MTA, Budapest,
17 May 2004, Printed in Noam Chomsky (2006) Language and Mind, 3rd Edition, Cambridge:
Cambridge University Press.
��
��. E//< '  8&&#;Why We Talk: The Evolutionary Origins of Language, L5( G L5( 
D 
17. Enfield, N. J. (2002) “Ethnosyntax: Introduction”, in N. J. Enfield (ed.) Ethnosyntax, Oxford:
Oxford University Press.
18. ______ (2002). “Cultural Logic and Syntactic Productivity: Associated Posture Constructions in
Lao”, in N. J. Enfield (ed.), Ethnosyntax, Oxford: Oxford University Press.
19. ______ (2002) Ethnosyntax, Oxford: Oxford University Press.
& *1< % E 8  C11; HL 8/;20!/ *51/  3/J<   
6
8 ;<Linguistic Analysis< %1/!GE (
 6    8&&; H+
( 3 + .G ,I   D/  !  

J<Language Sciences< ,/8;G$2
 6!/ <%':*%,.8$$4;H*51IOC3 
%(0J<E-!//
 3!<8* ;<The Philosophy of Biology,L5( GL5( D 
 6!1 < '  : %  8$$"; Rethinking Linguistic Relativity, . G . 
D 
 -//  <3C8$#;H
0!I/7(!J<3C-//  <On Language
and Linguistics,)BM<)MG!!
 NNNNNNN8$#4;Language as a Social Semiotic,  G* B C/ 
" NNNNNNN8$4;An Introduction to Functional Grammar, G* B C/ 
# NNNNNNN8&&;On Language and Linguistics,)BM<)MG!!
4 -!<3E<
 <): 0
+8&&;H
0!/ (!G+
<+


< -B  */PJ<Science<,/E 8$4;G"$2#$
$ -!<*:C/<08$$;H
+
Q- 1
GCI 
//1IJ<
Psychological Review< ,/28$4;G##24$
& !
< 8$#&;The Structure of Scientific Revolutions, 
GD (

 < 8$#4;The Methodology of Scientific Research Programmes< . G. 
D 
 <+8$$&;H%R<I1 6I//J<% 
  <
8 ;< Meaning and Prototypes: Studies in Linguistic Categorization,     )B MG
!/ 
 NNNNNN 8$$; H!/!< I   6J<  3 !  8 ;< Language Contact and
Language Conflict, C G'
79
 NNNNN8&&;HC%! DQ E G*/
 35IJ<)'*Q/ 8 ;<
Ethnosyntax< L5( GL5( D 
  <8$$#;An Introduction to Theory in Anthropology, . G. D 

" <8$$";The Whorf Theory Complex: A Critical Reconstruction, C G79
# <8&&&;H+
H!I/I J+
(>!I/I PJ<3!  3
,18 ;<Explorations in Linguistic Relativity, C G'
79
4 ! < ' 8$$; Language Diversity and Thought: A Reformulation of the Linguistic Relativity
Hypothesis,. G. D 
$ ! <)8&&;Language and Thought,)MG!/ 3 !/ 
/ %
&  < ' 8$4; Language and Linguistics: An Introduction, . G .  D 

 3/B<78$;H
./(3I!J<L  C

 <The Meaning of Meaning,  G!/
��
42. McGilvray, J. (2005) “Meaning and Creativity”, in J. McGilvray (ed.), The Cambridge
Companion to Chomsky, Cambridge: Cambridge University Press.
43. Newman, J. (2002) “Culture, Cognition and the Grammar of ‘Give’ Clauses”, in N. J. Enfield
(ed.) , Ethnosyntax, Oxford: Oxford University Press.
44. Newmeyer, F. (1998) “On the Supposed ‘Counter functionality’ of Universal Grammar: Some
Evolutionary Implications”, in J. R. Hurford, M. Studdert-Kennedy and C. Knight (eds.) ,
Approaches to the Evolution of Language, Cambridge: Cambridge University Press.
��. Noble, W. and Davidson, I. !$$";Human Evolution, Language and Mind,. G. 
D 
" <%!$$;The Language Instinct,)MG+//3B 1 
# <%:7/<!!!!!! !!!!!/! )!/%/J<Behavioral and Brain
Sciences< ,/28;G#&#2#4
4 NNNNNNN 8&&;H
0!/ ( !G+
>%1/ .! PJ<  Cognition,,/E 8$;G
&2"
$ 11< 8$";Conjectures and Refutations: The Growth of Scientific Knowledge,  
 )BMG!/ 
& !//!<68$$;The Great Eskimo Vocabulary Hoax and Other Irreverent Essays on the Study
of Language,
GD (


Boroditsky, L. (2001) “Does Language Shape Thought?: Mandarin and English Speakers’ Conceptions of Time”, Cognitive Psychology, (43), 22-1
Boroditsky, L. , Schmidt, L. & Phillips, W. (2003) “Sex, Syntax and Semantics”, In D. Gentner and S. Goldin-Meadow (eds.), Language in Mind: Advances in the Study of Language and Thought, Cambridge, MA: The MIT Press.
_____ (2004) “Can Quirks of Grammar Affect the Way You Think? Grammatical Gender Categories and the Mental Representation of Objects”, in Manuscript, Stanford, CA: Stanford University.