تحلیل کیفی منابع هویتی مردمان اورامی‌

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار مردم‌شناسی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار مردم‌شناسی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دانش‌آموخته دکترای مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22035/jicr.2019.1987.2552

چکیده

منطقه قومی‌ـ‌فرهنگی اورامان با ترکیب چندگانه و پیچیده‌ای از منابع هویتی روبه‌رو است که شناخت آن به بررسی عمیق و بسترمندی نیاز دارد. این مقاله تلاش می‌کند با رویکرد کیفی به بررسی منابع هویتی مردم اورامی‌زبان بپردازد. داده‌های این پژوهش، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌‌ساختاریافته با 33 صاحب‌نظر و افراد آگاه کلیدی اورامی که با حداکثر تنوع انتخاب شده‌اند، گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با دو نرم‌افزار مکس‌کیو‌دی‌ای و انویوو مبتنی‌بر تحلیل محتوای کیفی قراردادی پیشنهادی گرنهایم و لاندمن انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که منابع هویتی در منطقه اورامان، متشکل از چهار درون‌مایه «هویت قومی اورامی‌ـ‌کردی»، «هویت ملی ایرانی»، «هویت دینی» و «هویت مدرن» است‌. مقوله‌های هویت قومی اورامی‌ـ‌کردی شامل زبان و ادبیات اورامی، نمادهای اورامی، تعلق خاطر و افتخار به اورامی بودن، حفظ و دفاع از منابع و منافع اورامی، موسیقی و آواز، و تأکید بر یکپارچگی اجتماعی مناطق مختلف به‌عنوان قوم کرد است. مقوله‌های هویت ملی ایرانی دربردارندۀ حضور زبان و ادبیات فارسی در زندگی روزمره، موسیقی و آواز، آیین‌ها و ارزش‌های ایرانی، و وفاداری ملی ایرانی است؛ مقوله‌های هویت دینی شامل اعتقادات، مناسک، تصوف و عرفان قادریه و نقشبندیه، جایگاه دین در حوزه عمومی، مدارا و تساهل، و احیاگرایی‌ـ‌بنیادگرایی است و مقوله‌های هویت مدرن نیز دربردارندۀ به‌چالش کشیدن باورهای پیشینیان، تفکر، نقد و آگاهی‌بخشی، انسان‌گرایی و گرایش به مدرنیسم، جهان‌وطنی و مصرف است. درنهایت، برمبنای یافته‌ها، الگوی منابع هویتی مردم اورامی بازشناسی و ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیمی، مهدی؛ و نیکنام‌راد، سیدمحمدغفار (1393). فراتحلیل هویت‌پژوهی در ایران (با عطف نظر به مقالات علمی‌ـ‌پژوهشی یک دهه گذشته (1391-1381)). فصلنامه مطالعات ملی، 15(1)، 177-149.

برگر، پیتر؛ برگر، ب‍ری‍ج‍ی‍ت؛ و ک‍ل‍ن‍ر، ه‍ان‍س‍ف‍ری‍د (1387). ذهن بی‏خانمان، نوسازی و آگاهی (مترجم: محمد ساوجی). تهران: نی. (تاریخ اصل اثر 1974)

جعفرزاده‌پور، فروزنده؛ و حیدری، حسین (1393). فراتحلیل رابطه هویت ملی و هویت قومی در ایران. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 3(11)، 96-63.

جنکینز، ریچارد (1381). هویت اجتماعی (مترجم: تورج یاراحمدی). تهران: شیرازه. (تاریخ اصل اثر 1996)

رفعت‌جاه، مریم (1383). دیالکتیک هویت‌ها. کتاب ماه علوم اجتماعی، 7(7)، 63.

صدیق‌سروستانی، رحمت‌الله؛ و حاجیانی، ابراهیم (1387). مطالعه تجربی منابع ایران. فصلنامه مطالعات ملی، 9(2)، 52-31.

فکوهی، ناصر (1389). همسازی و تعارض در هویت و قومیت. تهران: گل‌آذین.

فیاض، ابراهیم (1387). ایران آینده به سوی الگویی مردم‌شناختی برای ابرقدرتی ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

قاسمی، محمدعلی (1383). هویت در فضای پست مدرن؛ بررسی آرای چنتال موفی در باب هویت. مطالعات راهبردی، 7(24)، 274-255.

کرسول، جان (1391). پویش کیفی و طرح پژوهش (مترجم: حسن دانایی‌فرد، و حسین کاظمی). تهران: صفار. (تاریخ اصل اثر 1998)

کریمی، جلیل؛ محمدپور، احمد؛ و قادری، صلاح‌الدین (1391). جامعه‌شناسی و مشکله هویت ایران (فراتحلیلی از مطالعات نظری و پژوهشی هویت). فصلنامة مطالعات ملی، 13(1)، 57-29.

محمدپور، احمد؛ و رضایی، مهدی (1387). درک معنایی پیامدهای ورود نوسازی به منطقه اورامان کردستان ایران به شیوه پژوهش زمینه‌ای. مجله جامعه‌شناسی ایران، 9(1و2)، 33-3.

محمودی، محمد (1395). فرهنگ جغرافیایی هورامان. سنندج: کردستان.

مرادی، علیرضا (1394). استوارت هال و مسئله بحران هویت. جامعه، فرهنگ و رسانه، 14، 120-101.

میرزایی، حسین؛ و باباصفری، نافع (1394). بررسی رابطه‌ی نوسازی و تکثرگرایی دینی در بین جوانان شهر و روستاهای سنندج. مطالعات جامعه‌شناختی، 22(1)، 129-103.

نادری، احمد (1395). تحلیل انسان‌شناختی طریقت قادریه طالبانی در منطقه اورامانات لهون. فصلنامه مطالعات فرهنگ ارتباطات، 17(33)، 170-149. doi: 10.22083/jccs.2016.15434

نادری، احمد؛ چیت سازقمی، محمدجواد؛ شیرعلی، ابراهیم (1394). فراترکیب پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه هویت دینی. مطالعات ملی، 3 (63)، 27-44.

نرسیسیانس، امیلیا (1369). دو زبانگونگی و دو فرهنگ‌گونگی. مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، 61، 212-199.

هال، اسـتوارت (١٣٨٣). هویت‌های قدیم و جدید، قومیت‌های قدیم ‌و جدید (مترجم: شهریار وقفیپور). مجله ارغنون، 24، 352-319. (تاریخ اصل اثر 1991)

هال، اسـتوارت؛ و گراسبرگ، لارنس (١396). پروبلماتیک هویت در مطالعات فرهنگی: هویت و جهانی‌شدن (مترجم: سیاوش قلی‌پور، و علیرضا مرادی). تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات. (تاریخ اصل اثر 1996)

Graneheim, U. H., & Lundman, B. (2004). Qualitative content analysis in nursing research. Nusre Education Today, 24, 105-112.

Granhemat, M., Ain Nadzimah, A. (2017). Gender, ethnicity, ethnic identity, and language choices of Malaysian youths: The case of the family domain. Advances in Language and Literary Studies, 8(2), 26-36.

Gregory, J. Goalwin. (2018). “Religion and nation are One”: Social identity complexity and the roots of religious intolerance in Turkish nationalism. Social Science History, 42(2), 161-182.

Guba, E.G; Lincoln, Y.S (1994). Hand Book of Qualitative Reseach, in Denzin, N.K.and Lincoln, Y.S. (Eds), Compering paradigms in qualitative Reseach, 105-117.

Michalinos, Z., Loizos, L., Marios, A., & Petroula, A. (2018). The political function of religious education in an ethnically divided society: Greek-Cypriot teachers’ perspectives on conflict, Peace, and religious teaching. Religion and Education, 45(2), 226-248.

Nils-Christian, B., Lars-Erik C., & Manuelt., V. (2015). Language, religion, and ethnic civil war. Conflict Resolution, 61(4), 744-771.

Tracy, S. J. (2012). Qualitative research methods: Collecting evidence, crafting analysis, communicating impact. John Wiley & Sons.

Trang-Thi, N., & Obaidul, H. (2017). Language choice, identity and social distance: Ethnic minority students in Vietnam. Applied Linguistics Review, System, 61, 87-97.