نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته دکتری سیاست‌گذاری فرهنگی، پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و علوم اجتماعی، تهران، ایران

چکیده

مقالۀ حاضر به مسئلۀ تجربۀ ترس از رویارویی با موقعیت سیاسی در دانشگاه می‌پردازد. دانشگاه ایرانی از ابتدای تأسیس خود تا به امروز همواره با موقعیت و گفتمان سیاسی حاکم درگیر بوده است. در پژوهش‌هایی که پیرامون این مسئله انجام شده است بیشتر رویکرد تاریخی در نظر گرفته شده و تاکنون بررسی عمیق و کیفی مناسبی در این زمینه در دوران معاصر صورت نگرفته است. به‌این‌ترتیب، بررسی موقعیت سیاسی در دانشگاه با مقتضیات زمان حال پیوند می‌خورد. پژوهش حاضر بعد از رخداد 1388، و  برخوردهای امنیتی که با دانشجویان شد، انجام گرفت. بنابراین، برای دانشجویان، تجربۀ موقعیت سیاسی با رجوع به وقایع آن دوران با ترس و سرخوردگی همراه است. به همین منظور، با بررسی سه دانشگاه امیرکبیر، دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، و دانشکدۀ پزشکی دانشگاه تهران به بررسی مفهوم ترس از موقعیت سیاسی در دانشگاه پرداخته‌ایم. پنجاه مصاحبه از دانشجویان فعال سیاسی، از طیف‌های مختلف، و غیرفعال گرفته شده است و در تلاش‌ بوده‌ایم به پرسش‌های «مفهوم ترس از موقعیت سیاسی برای دانشجویان چگونه معنی پیدا می‌کند؟» و «دانشجویان فعال سیاسی چگونه با آن روبه‌رو شده‌اند؟»، پاسخ دهیم. در نتیجه‌گیری آمده است که خانواده‌ها مهم‌ترین منبع ایجاد ترس برای فرزندان به‌منظور دورکردن آنان از موقعیت‌های سیاسی‌اند. خانواده‌ها نگران آیندۀ فرزند خود برای یافتن کار و ادامۀ تحصیل‌اند. بنابراین، دانشجویان هم، در طول زندگی‌ روزمرۀ خود، در دانشگاه به یکدیگر نسبت به کنش سیاسی هشدار می‌دهند. اما دانشجویانی که از دروازۀ ترس عبور، و درگیری با موقعیت سیاسی را تجربه کرده‌اند، همانند غربالی برای ترغیب و برانگیختن دانشجویان برای عبور از ترس خود در برابر موقعیت سیاسی عمل می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

بهشتی، سیدعلیرضا (۱۳۹۵الف). بنیاد نظری سیاست در جوامع چندفرهنگی. تهران: ناهید.

بهشتی، سیدعلیرضا (۱۳۹۵ب). همزیستی اتحاد و افتراق: هفت مقاله در سیاست چندفرهنگی. تهران: ناهید.

تیلور، چارلز (۱۳۹۲). سیاست شناسایی. در: چندفرهنگی‌گرایی: بررسی سیاست شناسایی (مترجم: طاهر خدیو، و سعید ریزوندی). تهران: رخ‌داد نو.

حمیدالله، محمد (۱۳۶۵). وثائق: نامه‌های حضرت ختمی مرتبت و خلفای راشدین (مترجم: محمود مهدوی‌دامغانی). تهران: نشر بنیاد.

دوکولانژ، فوستل (۱۳۰۹). تمدن قدیم (مترجم: نصرالله فلسفی). تهران: مجلس شورای ملی.

رالز، جان (۱۳۹۲).  لیبرالیسم سیاسی (مترجم: موسی اکرمی). تهران: ثالث.

مک‌اینتایر، السدیر (۱۳۹۰). در پی فضیلت (مترجم: حمید شهریاری، و محمدعلی شمالی). تهران: سمت.

والزر، مایکل (۱۳۸۹). فربه و نحیف: خاستگاه هنجارهای اخلاقی (مترجم: سیدصادق حقیقت، و مرتضی بحرانی). تهران: پژوهشکدهٔ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

ورعی، سیدجواد (۱۳۹۴). بررسی فقهی فرمانبرداری و نافرمانی مدنی. تهران: سمت.

Badiou, A. (2009). Logics of worlds (A. Toscano, Trans.). London: Continuum International Publishing Group.

Deleuze, G. (1969). The logic of sense (M. Lester, & Ch. Stivalc, Trans.). London: The Athlone Press.

Gómez, A., Puigvert, L., & Flecha, R. (2011). Critical communicative methodology: Informing real social transformation through research. Qualitative Inquiry, 17(3), 235-245. doi: 10.1177/1077800410397802

Golkar, S. (2012). Cultural engineering under authoritarian regimes: Islamization of universities in postrevolutionary Iran. Digest of Middle East Studies, 21(1), 1-23. doi: 10.1111/j.1949-3606.2012.00124.x

Golkar, S. (2015). Captive society: The Basij Militia and social control in Iran. New York: Columbia University Press.

Glynos, J., & Stavrakakis, Y. (2008). Lacan and political subjectivity: Fantasy and enjoyment in psychoanalysis and political theory. Subjectivity, 24(1), 256-274. doi: 10.1057/sub.2008.23

Maffesoli, M. (1991). The ethic of aesthetics. Theory, Culture & Society, 8(1), 7-20. doi: 10.1177/026327691008001002

Maffesoli, M. (2004). Everyday tragedy and creation: Translated from the French by Karen Isabel Ocaña. Cultural Studies, 18(2-3), 201-210. doi: 10.1080/0950238042000201482

Mohammadi, M. (2007). Iranian university students' politics in the post-reform movement era: A discourse analysis. Iranian Studies, 40(5), 623-634. doi: 10.1080/00210860701667704

Razavi, R. (2009). The cultural revolution in Iran, with close regard to the universities, and its impact on the student movement. Middle Eastern Studies, 45(1), 1-17. doi: 10.1080/00263200802547586

Rancier, J. (2010). Dissensus: On politics and aesthetics (S. Corcoran, Trans.). London: Continuum International Publishing Group.

Sobrinho, B. J. (2001). Signs, solidarities, and sociology: Charles S. Peirce and the pragmatics of globalization. United States of America: Rowman & Littlefield.