نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

علیرغم وجود حجم زیاد مباحث نظری در خصوص فرهنگ تصویری، کمابیش با کمبود در روش های تحقیق و تحلیل متون تصویری به ویژه از نوع شهری آن مواجه هستیم. در مقاله حاضر روش‌تحقیق ترکیبی برای تحلیل، خوانش و ‌تفسیر متون فرهنگ تصویری شهری معرفی‌شده است. برای‌ دقیق‌ترشدن این معرفی، یکی از نقاشی‌های دیواری برجسته در شهر تهران، در قالب یک مطالعه موردی انتخاب و تحلیل شده است. تحلیل در دو ‌سطح تحلیل نشانه‌شناختی و ‌تحلیل‌گفتمان انجام گرفت: در سطح اول، از روش نشانه‌شناسی اُتول، و ‌در سطح دوم، از نظریه گفتمان لاکلو ‌و ‌موف ‌استفاده شد. ‌یافته‌های این روش ترکیبی نشان داد که نخست ‌در سطح خرد در این نقاشی دال‌هایی نظیر طبیعت، شهر، مرد و ‌زن به عنوان گره‌گاه‌های متن شناسایی و ‌روابط تقابلی آنها به شکل دوگانه‌های طبیعت (روستا)/شهر و‌ مرد/زن را برجسته کرده است؛ دوم، گفتمان‌های اصلی و ‌رقیب شناسایی‌شده در متن عبارتنداز گفتمان حفاظت از محیط زیست در برابر گفتمان رشد شهری و ‌گفتمان مردسالاری در برابر گفتمان برابری‌طلبی جنسیتی (فمنیسم) که از طریق دال‌های ویژهٔ خود در حال نزاع و ‌تخاصم و ‌اعمال هژمونی بر یکدیگر هستند. گفتمان حفاظت از محیط زیست و ‌گفتمان مردسالاری به کمک بازنمایی مثبت دال‌های کلیدی‌شان، نقش گفتمان‌های مسلّط و ‌غالب را در این متن بازی می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

یورگنسن، ماریانه؛ و ‌فیلیپس، لوئیز (1389). نظریه و‌ روش در تحلیل گفتمان (مترجم: ‌هادی جلیلی). تهران: نشر نی.

Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. F. Glaser, Trans.). MI: University of Michigan Press. (Original work published 1981)

Brinkman, L. M. (2007). From apartheid to HIV/AIDS: The construction of memory, identity, and communication through public murals in South Africa (Unpublished MA thesis). Graduate College of Bowling Green State University.

Bryson, N. (1988). The gaze in the expanded field. In Hall Foster (Ed.), "Vision and Visuality".  New York: The New Press.

Connor, A. A. (2016). Juana Alicia: A case study of the artist as critical muralist (Unpublished MA thesis). San Jose State University.

De Rock, J., & Lichtert, K. (2008). Visual discourses of distinction: early Netherlandish painting as vehicle of social and political identity. Presented at IXe Conférence Internationale d’Histoire Urbaine.

Demytrie, D. A. (2000). A semiological analysis of urban space in transitional cultures: A case study of Tashkent`s City Centre (Unpublished MA thesis). University of Manitoba, Department of City Planning.

Gunawardena, G. M. W. L., Kubota, Y., & Fukahori, K. (2015). Visual complexity analysis using taxonomic diagrams of figures and backgrounds in Japanese residential streetscapes. Journal of Urban Studies Research, Volume 2015, Article ID 173862, 12 p.

Hall, S. (ed.) (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. London, Thousand Oaks, and New Delhi: Sage/Open University Press.

Hess-Luttich, E. W. B. (2016). Urban discourse – city space, city language, city planning: Eco-semiotic approaches to the discourse analysis of urban renewal. Journal of Sign Systems Studies, 44 (1/2), 12-33.

Heywood, I. Sandywell, B. (ed.) (1999). Interpreting visual culture: Explorations in the hermeneutics of the visual. London: Routledge.

Howells, R. (2003). Visual culture. Cambridge: Polity Press.

Kowalewski, M. (2018). Images and spaces of port cities in transition. Space and Culture, 120633121878394. doi:10.1177/1206331218783940

Laclau, E. (1990). New reflections on the revolution of our time. London: Routledge.

Laclau, E., & Mouffe, C. (1985). Hegemony and socialist strategy: Towards a radical democratic politics. London: Verso.

Linda, S., & Kolomyeytsev, A. (2014). Semiotics of the city’s pedestrian space. Magazine of Środowisko Mieszkaniowe, 13, 125-129.

Lindner, C. (2013). After-Images of the highrise city: visualizing urban change in modern New York. The Journal of American Culture, 36(2), 75–87.  doi:10.1111/jacc.12015

Lisiak, A. (2009). Disposable and usable pasts in central european cities. Culture Unbound: Journal of Current Cultural Research, 1(2), 431–452. doi:10.3384/cu.2000.1525.09125431

Lopez, T. L. G. (2009). Changes from the fall of a totalitarian visual discourse: New Examples from Metropolitan Lisbon. Presented at Arte Y Espacio Publico En Las Dictaduras Conference, Barcelona, September 2009.

Mirzoeff, N. (1999). An introduction to visual culture. London: Routledge.

Noble, C. (2004). A semiotic and visual exploration of graffiti and public space in Vancouver. Retrieved from https://www.graffiti.org/faq/noble_semiotic_warfare2004.html

Panahi, S., Bahrami S., N., & Kia, A. (2016). A semantic approach to urban graffiti from semiotics viewpoint. International Journal of Architecture and Urban Development, 6(1), 85-94.

Robertson, L. M. (2017). Artspaces: Community perceptions of city beautification through murals in Dneton, Texas (Unpublished MS thesis). University of North Texas.

Rodriguez, K. D. (2014). Authorship and memory in Judy Baca's murals (Unpublished MA thesis). University of California, Riverside.

Rose, G. (2001). Visual methodologies. London: Sage Publications Ltd.

Shortell, T., & Krase, J. (2010). Place, space, identity: A spatial semiotics of the urban vernacular in global cities. Presented at ESA Research Network Sociology of Culture Midterm Conference: Culture and the Making of Worlds, October.

Yanushkevich, I. (2014). Semiotics of social memory in urban space: The case of Volgograd (Stalingrad). International Journal of Cognitive Research in Science, Engineering and Education, 2(1), 43-50.

Yildirim, S. (2013). Urban semiotics and its impact on human behavior. An Unpublished Essay for Language and Other Communication Systems. University of Latvia.